รองเง็ง : วัฒนธรรมสู่ความปฏิสัมพันธ์ของชาวปัตตานี

จิรัชยา เจียวก๊ก; สมฤดี สงวนแก้ว

ผู้แต่ง

จิรัชยา เจียวก๊ก หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาสังคม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
สมฤดี สงวนแก้ว หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

คำสำคัญ:

รองเง็ง, ปฏิสัมพันธ์, คนในชุมชน, ปัตตานี

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปฏิสัมพันธ์ของศิลปะการแสดงรองเง็งกับคนในชุมชน โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสังเกตและการสัมภาษณ์จากผู้ให้ข้อมูลคือคุณครูผู้ฝึกสอนวงดนตรีรองเง็ง ผู้ที่กำลังเรียนรองเง็งที่มีความสนใจในศิลปะการแสดงรองเง็ง นักแสดงรอเง็งที่มีความรู้เกี่ยวกับศิลปะการแสดงรองเง็ง และประชาชนที่มีความรู้เกี่ยวกับการแสดงรองเง็ง รวมจำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการนำข้อมูลมาสรุป เรียบเรียง และอธิบาย เชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า ศิลปะการแสดงรองเง็งได้มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในชุมชน 3 ลักษณะได้แก่ (1) ปฏิสัมพันธ์แบบผิวเผินจากการที่คนในชุมชนได้รับชมการแต่งกาย การแสดง และรับฟังเสียงบรรเลง (2) ปฏิสัมพันธ์แบบแลก เปลี่ยนเป็นขนบที่เป็นกฎเกณฑ์ของโครงสร้างรองเง็งปัตตานีที่ปรากฎผ่านลักษณะการฝึกซ้อม บทเพลงและเนื้อร้อง และทวงท่าการระบำของรองเง็ง (3) ปฏิสัมพันธ์แบบมีส่วนร่วมและตัดสินใจเป็นการผสมผสานดนตรีและการแสดง มาจากประเทศตะวันตกผสมผสานกับเครื่องดนตรีพื้นบ้านทำให้เกิดวัฒนธรรมร่วม อีกทั้งศิลปะการแสดงรองเง็งยัง เป็นศิลปะที่มีความเฉพาะ สามารถสื่อสารออกมาทั้งในรูปแบบของดนตรี ท่าทาง และการแต่งกายที่มีกลิ่นอายของศิลปะการแสดงร่วมสมัยอย่างลงตัว

เอกสารอ้างอิง

กาญจนา แก้วเทพ และ สมสุข หินวิมาน. (2551). สายธารแห่งนักคิดทฤษฎี เศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสาร ศึกษา. กรุงเทพฯ: ภาพการพิมพ์.

จิระเดช นุกูลโรจน์. (2562). กระบวนการสร้างสรรค์ระบำพื้นบ้านมลายูภาคใต้คณะอัสลีมาลา. วารสาร มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา, 7(2); 156-179.

ณรงค์ชัย ปิฎกรัชต์. (2544). มานุษยดนตรีวิทยา ดนตรีพื้นบ้านไทยภาคใต้. นครปฐม: วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

ประพนธ์ เรืองณรงค์. (2554). บุหงาปัตตานี คติชนไทยมุสลิมชายแดนภาคใต้. กรุงเทพฯ: บริษัทวี. พริ้นท์ (1991) จำกัด.

ปิยวดี มากพา. (2555). การสังเคราะห์งานวิจัยทางนาฏศิลป์ไทย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ, 14(1); 112-117.

ยงยุทธ ชูแว่น. (2550). คาบสุมทรไทยในราชอาณาจักรสยาม. กรุงเทพฯ : นาคร.

รุ่งนภา สถิตย์ธรรม. (2564). การสถาปนารองเง็งกระแสหลักในพื้นที่ปัตตานีในช่วงเวลา พ.ศ. 2439-2494 และ อิทธิพลต่อการสร้างสรรค์ระบำพื้นบ้านภาคใต้. ในการประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิต ศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 22 วันที่ 25 มีนาคม 2564. หน้า 249-259. ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สุภา วัชรสุขุม. (2542). รองเง็ง : นาฎศิลป์พื้นเมืองภาคใต้. ยะลา: ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม วิทยาลัยครูยะลา.

สุรศักดิ์ เพชรคงทอง. (2564). การแสดงดนตรีพื้นบ้านไทยที่แสดงออกถึงการสืบทอดทางศิลปวัฒนธรรมและ ประเพณีท้องถิ่น. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(2);. 254-265.

ขวัญเรือน บุญกอบแก้ว.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็มและโดม เกตุสง่า. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2565.

จิรัชยา สิงห์พล.(ผู้ให้สัมภาษณ์). จิรัชยา เจียวก๊ก และโดม เกตุสง่า. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2565.

ณัฐกมล แดงละอุน.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็มและโดม เกตุสง่า. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2565.

บุญเจริญ บำรุงชู.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็มและโดม เกตุสง่า. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2565.

ประกายทิพย์ ผ่องอำไพ.(ผู้ให้สัมภาษณ์). โดม เกตุสง่า และจิรัชยา เจียวก๊ก. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2565.

ประสิทธิ์ รัตนมณี.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็มและโดม เกตุสง่า. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2565.

ปุญยวีร์ ฝอยทอง.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และโดม เกตุสง่า. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2565.

พีรวัตร โทบุรี.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และจิรัชยา เจียวก๊ก. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2565.

มูฮำหมัดอิลฮัม โตะวี.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และโดม เกตุสง่า. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2565.

ละออง ภู่พงษ์.(ผู้ให้สัมภาษณ์).โดม เกตุสง่า และจิรัชยา เจียวก๊ก. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2565.

วชิรพันธ์ ภู่พงษ์.(ผู้ให้สัมภาษณ์). โดม เกตุสง่า และจิรัชยา เจียวก๊ก. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2565.

แวอาลิซ กาเดร์.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และจิรัชยา เจียวก๊ก. โรงเรียนวัดสุวรรณากร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี. เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2565.

สุภารันต์ สระบัว.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และโดม เกตุสง่า.มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2565.

อัสรี แวสามะ.(ผู้ให้สัมภาษณ์). อาราฟัต บินดุเหล็ม และโดม เกตุสง่า. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2565.