การพัฒนารูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษาเพื่อยกระดับ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการสร้างรูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 2) พัฒนารูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 3) ศึกษาผลการใช้รูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษาเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R & D) ดำเนินการ 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบันสภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษาเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 จำนวน 466 คน ได้มาโดยการกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้ตารางของเครซี่และมอร์แกน แล้วสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating scale) ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 โดยศึกษาข้อมูลจากสถานศึกษาที่มีวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) จำนวน 5 โรงเรียน ยกร่างรูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการ และประเมินรูปแบบฯ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบ ระยะที่ 3 ศึกษาผลการใช้รูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 นำรูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการไปใช้และประเมินผล กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 จำนวน 150 คน โดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง (Purposive sampling) จาก 25 เครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา เครือข่ายละ 2 โรงเรียน รวม 50 โรงเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า 1. สภาพปัจจุบันของภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 โดยรวม อยู่ในระดับระดับปานกลางด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการประเมินคุณภาพการศึกษา ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม ด้านการพัฒนาหลักสูตรและการสอนด้านวิสัยทัศน์ และด้านการพัฒนาบุคลากร ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำทางวิชาการ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการประเมินคุณภาพการศึกษา,ด้านการพัฒนาบุคลากร ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม, ด้านการพัฒนาหลักสูตรและการสอน, ด้านวิสัยทัศน์  2. รูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 ประกอบด้วย 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) เนื้อหา 4) กระบวนการพัฒนา และ 5)การวัดและประเมินผล และเนื้อหาประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านวิสัยทัศน์ 2) ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม 3) ด้านการพัฒนาหลักสูตรและการสอน 4) ด้านการพัฒนาบุคลากร และ 5) ด้านการประเมินคุณภาพการศึกษา ซึ่งผลการประเมินรูปแบบฯ โดยรวมมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุด 3. ผลการใช้รูปแบบเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการของครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 โดยรวมอยู่ในระดับมาก และอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน ได้แก่ ด้านวิสัยทัศน์ ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม ด้านการพัฒนาหลักสูตรและการสอน ด้านการพัฒนาบุคลากร และด้านการประเมินคุณภาพการศึกษา