แนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 1
คำสำคัญ:
แผนปฏิบัติการประจำปี , ความเป็นเลิศ , โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีความมุ่งหมายการวิจัย คือ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีสู่ความเป็นเลิศ และ 2) หาแนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 1 กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 87 คน และกลุ่มเป้าหมายผู้ทรงคุณวุฒิที่ให้ข้อมูลในการสัมภาษณ์ จำนวน 9 คน เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed methods) เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แบบสังเคราะห์องค์ประกอบ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยการหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษาพบว่า 1. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีสู่ความเป็นเลิศ พบว่า สภาพปัจจุบันการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีโดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุด ส่วนปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีที่มีจำนวนมากที่สุด คือขั้นการเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีได้แก่การจัดสรรงบประมาณ ขั้นการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีได้แก่การวิเคราะห์โครงการ ความเป็นไปได้ ความสอดคล้องกับนโยบาย และทิศทางของโครงการ ขั้นการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติได้แก่การติดตามและประเมินผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง และขั้นติดตาม ควบคุม และประเมินผลได้แก่การตั้งตัวชี้วัดความสำเร็จ (KPI) ที่ชัดเจน 2. แนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีสู่ความเป็นเลิศ 1) ขั้นการเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี สถานศึกษาควรศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูลที่จำเป็นต่อการจัดทำแผนทุกมิติ ควรแต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี ประชุมสร้างความเข้าใจ ให้ความรู้แก่บุคลากรและผู้มีส่วนร่วม ควรกำหนดนโยบาย และทิศทางการพัฒนาการจัดการศึกษา ประเมินทรัพยากร ความเสี่ยง ปัญหา และวางแผนการกำกับ ติดตาม 2) ขั้นการดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี สถานศึกษาควรวิเคราะห์ความเสี่ยง ความสอดคล้องกับนโยบายและเป้าหมายของโรงเรียน ควรกำหนดผู้รับผิดชอบโดยทุกคนมีส่วนร่วม ควรจัดสรรงบประมาณโดยใช้หลักการบูรณาการโครงการ / กิจกรรม และทรัพยากร ควรวางแผนการติดตาม ควบคุม และประเมินผลโดยจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี และคู่มือปฏิบัติงานของแผนปฏิบัติการประจำปี และต้องขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษา 3) ขั้นการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติ สถานศึกษาควรมอบหมายและกำหนดหน้าที่รับผิดชอบเป็นลายลักษณ์อักษร กำหนดปฏิทินการดำเนินงานของแต่ละกิจกรรม / โครงการ อีกทั้งควรบูรณาการทรัพยากรในการปฏิบัติงานอย่างประหยัด / คุ้มค่าควรประชุม กำกับ ติดตามความก้าวหน้าเป็นระยะโดยโครงการควรมีความยืดหยุ่นสามารถปรับเปลี่ยนโครงการตามทรัพยากร และสถานการณ์ 4) ขั้นการติดตาม ควบคุม และประเมินผล สถานศึกษาควรกำหนดผู้รับผิดชอบในการติดตาม ควบคุมและประเมินผล ในรูปแบบคณะกรรมการ ควรมีเครื่องมือ/วิธีการติดตามที่หลากหลาย และสอดคล้องกับเป้าหมายโดยทุกฝ่ายมีส่วนร่วม ติดตาม ควบคุม และประเมินผลเป็นระยะ ต่อเนื่อง และสรุปผลการประเมินเมื่อสิ้นสุดโครงการ เพื่อเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ผลการดำเนินงาน/โครงการ ต่อสาธารณะ และนำผลการประเมินไปปรับปรุงและพัฒนาในครั้งต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรรณาภรณ์ สุดหอม (2560). การมีส่วนร่วมของครูในกระบวนการวางแผนปฏิบัติการประจำปีในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามัธยมศึกษา เขต 31 จังหวัดนครราชสีมา. การศึกษาค้นคว้าอิสระ ศษ.ม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ณัฏฐ์ณพัชร์ อ่อนตาม. (2562). เทคนิคการบริหารงานแบบ PDCA (Deming Cycle).วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 1(3), 39 – 46.
ดนุวัศ ไชยวงศ์. (2554). การศึกษาสภาพและปัญหาการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติในสถานศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 1. วิทยานิพนธ์ ค.ม. นครราชสีมา: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
นันทรัตน์ เจริญกุล (2564). การบริหารนโยบายและกลยุทธ์การศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรมหาวิทยาลัย.
ธนู นวลเป้า (2558). กลยุทธ์การบริหารจัดการแผนปฏิบัติการประจำปี ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดตาก. วิทยานิพนธ์ ปร.ด. กำแพงเพชร: มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.
ประสพ เกรติกุล (2555). การศึกษาสภาพปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาบุรีรัมย์ เขต 2. วิทยานิพนธ์ ค.ม. บุรีรัมย์: มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
ปุญญาภา นิธิพิเชฐ (2559). การศึกษาการมีส่วนร่วมในการบริหารแผนปฏิบัติการเชิงกลยุทธ์ประจำปีงบประมาณของบุคลากรคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. สงขลา: มหาวิทยาลัยทักษิณ.
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546. (6 กรกฎาคม 2546). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 120 ตอนที่ 62 ก หน้า 15.
พีระพงษ์ ไชยเชิด (2552). การปฏิบัติงานตามแผนปฏิบัติการของโรงเรียน ในอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
มนธิรา สร้อยศรี (2564). การมีส่วนร่วมในการบริหารแผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณของบุคลากรโรงเรียนสาธิตนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
วรวิทย์ ขาวฟอง (2563). การศึกษาสภาพและปัญหาการดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 36. การศึกษาค้นคว้าอิสระ กศ.ม. พะเยาว์: มหาวิทยาลัยพะเยา.
วชิราภรณ์ สีลาแยง (2557). ปัญหาและแนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอห้วยแถลง จังหวัดนครราชสีมา. วิทยานิพนธ์ ค.ม. บุรีรัมย์: มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์ (2566). องค์การและการจัดการสมัยใหม่ Organization and Modern Management. ลำปาง: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
วันชัย มีชาติ (2557). การบริหารองค์การ. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมาน อัศวภูมิ (2557). การบริหารสถานศึกษาตามแนวการปฏิรูปการศึกษายุคใหม่, ฉบับปรับปรุง. อุบลราชธานี: อุบลกิจออฟเซทการพิมพ์.
สิริพร แสนทวีสุข (2558). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารเพื่อมุ่งประสิทธิผลของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 - 5. วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 11(1), 41 – 48.
สุวิมล ว่องวาณิช (2558). การวิจัยประเมินผลความต้องการจำเป็น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภัทรา เอื้อวงศ์ (2557). การประกันคุณภาพการศึกษา ประมวลสระชุดวิชานโยบายการวางแผนและการพัฒนาคุณภาพการศึกษา. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุเมธ งามกนก (2564). ยุทธศาสตร์และการพัฒนานโยบายและการวางแผนแบบมีส่วนร่วมในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: ทริปเพิ้ลกรุป.
สุดเฉลียว ยืนยั่ง (2563). การศึกษาปัญหาและแนวทางการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาบุรีรัมย์ เขต 4. วิทยานิพนธ์ ค.ม. บุรีรัมย์: มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 1. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 1.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลพบุรี เขต 1. (2560). คู่มือการจัดทำแผนปฏิบัติการของสถานศึกษา พ.ศ. 2560. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลพบุรี เขต 1.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 2. (2557). คู่มือจัดทำแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานและแผนปฏิบัติการประจำปีของสถานศึกษา. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 2.
สำนักนโยบายและแผน กระทรวงศึกษาธิการ (2566). การพัฒนาศักยภาพบุคลากรกลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขันพื้นฐาน.
อุมาพร ธีรศักดิ์. (2552). การศึกษาปัญหาและแนวทางการพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาชลบุรี เขต 1. งานนิพนธ์ กศ.ม. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
Ackerman, R. H., & Maslin - Ostrowski, P. (2004). The Wounded Leader: How Real Leadership Emerges in Times of Crisis. Jossey - Bass.
Best, J.W. (1982). Research in Education (4th ed.) New Delhi: Prentice – Hall.
Bush, T. (2011). Theories of Educational Leadership and Management. Sage Publications.
Cronbach, L.J. (1990). Essentials of Psychological Testing. 5th ed. New York: Harper Colins Pubiisas.
Drucker, Peter F. (1954). The Practice of Management. New York: Harper& Row, Publishers.
Fayol, Henri (1949). General and Industrial Management. London: Sir Isaac Pitman & Sons.
Halverson, R. (1980). “An Examination of the Process of Education Planning and Reform Policy Making in New
Zealand during the Decade of the 1980.” Dissertation Abstracts International.
Kotter, J. P. (1996). Leading Change. Harvard Business Review Press.
Likert, Rensis. & Likert, Jane. (1976). New Way Management Confict. Mc Graw.
Macnulty, B. S. (1995). A Study of the Use of Strategic Planing Aiabama Public School. Dissertation Abstracts International.
Mintzberg, H. (1994). The Rise and Fall of Strategic Planning. Harvard Business Review. January – February 1994.
Montgomery, R. H. (1996). Collaborative Planning for the 21st Century: A Suburban School District Division, the Educated Child Outcome - based Education School Community Partnerships. Dissertation Abstracts International.
Santos, M. K., & Rogers, J. P. (2019). Enhancing organizational performance through effective annual operational planning.
Senge, P. M. (2006). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. Doubleday.
Smith, J. M., & Johnson, L. L. (2020). Annual operational planning: A critical review.
