การประเมินความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล ของผู้บริหาร สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1
คำสำคัญ:
ความต้องการจำเป็น , แนวทางการพัฒนา , ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ การประเมินความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้าฝ่ายวิชาการ และครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 348 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1 โดยสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของแบบสอบถามเกี่ยวกับภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.98 และ 0.97 ตามลำดับ และแบบสัมภาณ์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One – Way ANOVA) และการคำนวณระดับความต้องการจำเป็นใช้วิธี Modified Priority Needs Index (PNImodified) ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบัน โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง และสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2. สภาพปัจจุบันภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้าฝ่ายวิชาการ และครูผู้สอน จำแนกตามสถานภาพ ลักษณะการเปิดสอน โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวมไม่แตกต่างกัน 3. สภาพที่พึงประสงค์ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้าฝ่ายวิชาการ และครูผู้สอน จำแนกตามสถานภาพ โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 จำแนกตามลักษณะการเปิดสอน โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวมไม่แตกต่างกัน 4. ความต้องการจำเป็นของภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร แต่ละด้านมีลำดับที่แตกต่างกัน เรียงอันดับความต้องการจำเป็นจากมากไปน้อย ได้แก่ การสร้างบรรยากาศ และวัฒนธรรมดิจิทัลในโรงเรียน (PNImodified = 0.482) การใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการและวางแผน (PNImodified = 0.475) การกำหนดวิสัยทัศน์ดิจิทัลและการสื่อสารโดยใช้เทคโนโลยี (PNImodified = 0.472) การพัฒนาหลักสูตรและการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ (PNImodified = 0.464) การนิเทศการศึกษาโดยใช้เทคโนโลยีอย่างชาญฉลาด (PNImodified = 0.444) 5. แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร สรุปจากคำสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิดังนี้ 1) ด้านการสร้างบรรยากาศและวัฒนธรรมดิจิทัลในโรงเรียน ผู้บริหารสถานศึกษาควรกำหนดวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อยกระดับการเรียนการสอนและการบริหารจัดการโรงเรียน 2) ด้านการใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการและวางแผน ผู้บริหารสถานศึกษาควรใช้ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ หรือแพลตฟอร์มการจัดการโรงเรียนเพื่อรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลต่าง ๆ 3) ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ดิจิทัลและการสื่อสารโดยใช้เทคโนโลยี ได้แก่ 1) ผู้บริหารสถานศึกษาต้องวิเคราะห์สภาพปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคต ของการศึกษาและเทคโนโลยี สร้างวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน เน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 และการเรียนรู้ตลอดชีวิตผู้บริหารสถานศึกษาต้องกำหนดพันธกิจและเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ที่สามารถวัดผลได้ มีการถ่ายทอดวิสัยทัศน์ให้เป็นของทุกคน ไม่ใช่เฉพาะผู้บริหาร แต่ครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชนต้องมีส่วน
เอกสารอ้างอิง
กองบริหารงานวิจัยและประกันคุณภาพการศึกษา. (2559). Thailand 4.0 โมเดลขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ความมั่งคั่งมั่นคง และยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กองบริหารงานวิจัยและประกันคุณภาพการศึกษา.
ไชยา ภาวะบุตร. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการในสถานศึกษา. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ธนาพร ศรีหานาม และสายันต์ บุญใบ. (2568). ความต้องการจำเป็นและแนวทางในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 13(50), 22 - 32.
บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
มณีรัตน์ สุดเต้, หยกแก้ว กมลวรเดช และมานี แสงหิรัญ. (2563). ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 2. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(8), 344 - 362.
ศิริ ศิริภิรมย์ และ อาคม อึ่งพวง. (2567). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 6(3), 383 - 396.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2558). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. (2567). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566 - 2570 (ปรับปรุง พ.ศ. 2567). สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2579. กรุงเทพฯ. บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
