การประเมินความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1
คำสำคัญ:
ความต้องการจำเป็น, องค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21, โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา เปรียบเทียบ หาความต้องการจำเป็น และแนวทางการพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางของเครจซี่และมอร์แกน ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 ที่ปฏิบัติงานในปีการศึกษา 2568 จำนวน 325 คน จำแนกเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 65 คน และครูผู้สอน 260 คน จากโรงเรียน 65 โรงเรียน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน (Multi – stage Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ โดยแบบสอบถามสภาพปัจจุบันของความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.524 – 0.881 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.904 และแบบสอบถามสภาพที่พึงประสงค์ของความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา มีค่าอำนาจจำแนก อยู่ระหว่าง 0.585 – 0.909 และมีค่าความเชื่อมั่น 0.918 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบสมมติฐานใช้สถิติการทดสอบค่าสถิติที (t - test) การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One - Way ANOVA) และการคำนวณความต้องการจำเป็นใช้วิธี Modified Priority Needs Index (PNImodified) ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ขององค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 อยู่ในระดับมากและมากที่สุด 2. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ขององค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01จำแนกตามอำเภอที่ตั้ง โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และจำแนกตามประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวมแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3. ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา โดยพิจารณาจากค่าดัชนีความต้องการจำเป็น (PNImodified) ของมากไปหาน้อย ดังนี้ ด้านการมีวิสัยทัศน์ร่วมในการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ ด้านการคิดอย่างเป็นระบบในการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ด้านการเป็นบุคคลรอบรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง ด้านการมีแบบแผนทางความคิดและมีคุณธรรม จริยธรรม ด้านการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการบริหารงาน และด้านการเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีมและการประสานเครือข่ายความร่วมมือ 4. แนวทางการพัฒนาความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาที่ได้จากการจัดลำดับความต้องการจำเป็น 3 ด้าน โดยสรุปข้อเสนอแนะจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ คือ ด้านการมีวิสัยทัศน์ร่วมในการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ โรงเรียนควรวางแผนกลยุทธ์และแปลงวิสัยทัศน์สู่การปฏิบัติการสร้างนวัตกรรมด้านการคิดอย่างเป็นระบบในการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ โรงเรียนควรส่งเสริมการคิดและการตัดสินใจร่วมกันอย่างเป็นระบบ และด้านการเป็นบุคคลรอบรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง โรงเรียนควรส่งเสริมให้บุคลากรติดตามข้อมูล เทคโนโลยี และนวัตกรรมการเรียนรู้ใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถปรับตัวและตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงได้ทันเวลา
เอกสารอ้างอิง
กนกเนตร คำไพ. (2566). ปัจจัยทางการบริหารที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียน ในสังกัดสำนักงานพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
จินตนา สิงห์เสนา. (2560). ความเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย.
นิตยา หอศิลาชัย. (2567.) แนวทางการบริหารสถานศึกษาสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียน ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 8(1), 236 - 150.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุงใหม่. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: สุรีริยาสาส์น.
มินตรา อินต๊ะไชย. (2560). แนวทางการพัฒนาการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียนอนุบาลพะเยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1. วิทยานิพนธ์ ค.ม. เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
วิโรจน์ สารรัตนะ และคณะ. (2561). ภาวะผู้นำสำหรับศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 20(1), 261 - 271.
ราตรี พิมพ์ศักดิ์. (2568). ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 1. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. (2568). สารสนเทศทางการศึกษา ปีการศึกษา 2568. สกลนคร: กลุ่มงานข้อมูลสารสนเทศ.
เอกพจน์ สิงห์คำ. (2560). การศึกษาความต้องการจำเป็นและแนวทางในการพัฒนาภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสารของผู้อำนวยการโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1. วิทยานิพนธ์ กศ.ม. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
