ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำครู, การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาองค์ประกอบ สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ เปรียบเทียบสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ หาความต้องการจำเป็น และหาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้าฝ่ายวิชาการและครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 335 คน จำแนกเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 91 คน หัวหน้าฝ่ายวิชาการ จำนวน 91 คน และครู จำนวน 153 คน จากโรงเรียน 91 โรงเรียน โดยกำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างใช้ตารางของ Krejcie and Morgan และใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ โดยแบบสอบถามสภาพปัจจุบันของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 มีค่าอำนาจจำแนก 0.46 – 0.90 และมีค่าความเชื่อมั่น 0.95 และสภาพที่พึงประสงค์ของของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 มีค่าอำนาจจำแนก 0.41 – 0.84 และค่าความเชื่อมั่น 0.91 การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วย 6 ด้าน 1) การพัฒนาหลักสูตรบูรณาการฐานสมรรถนะ 2) การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการข้ามศาสตร์ 3) ครูผู้นำการเปลี่ยนแปลงสู่การสร้างคนคุณภาพ 4) การสร้างเครือข่ายทางวิชาการ 5) การพัฒนาตนเองสู่ครูมืออาชีพ 6) คุณลักษณะของครูในศตวรรษที่ 21 ผลการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อยืนยันองค์ประกอบของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 พบว่า ผู้เชี่ยวชาญเห็นด้วยทุกองค์ประกอบ 2. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 พบว่า สภาพปัจจุบัน อยู่ในระดับมาก ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ อยู่ในระดับมากที่สุด 3. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 พบว่า สภาพปัจจุบัน จำแนกตามสถานภาพ โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนจำแนกตามลักษณะการเปิดสอน โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และจำแนกตามประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวมไม่มีความแตกต่างกัน ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ จำแนกตามสถานภาพ โดยรวมมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนจำแนกตามลักษณะการเปิดสอน โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และจำแนกตามประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวม ไม่มีความแตกต่างกัน 4. ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย 3 ลำดับคือ 1) การพัฒนาตนเองสู่ครูมืออาชีพ 2) คุณลักษณะของครูในศตวรรษที่ 21 และ 3) การพัฒนาหลักสูตรบูรณาการฐานสมรรถนะ 5. แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำครูเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 จำนวน 3 ด้าน ดังนี้ 1) การพัฒนาตนเองสู่ครูมืออาชีพ ครูควรมีความรู้ในส่วนที่เป็นเนื้อหาความรู้ที่สอนและความรู้ในส่วนที่เป็นศาสตร์การสอน รวมถึงทักษะการสื่อสารและการสร้างสัมพันธ์ที่ดีกับผู้เรียน ผู้ปกครอง และเพื่อนร่วมงาน 2) คุณลักษณะของครูในศตวรรษที่ 21 ครูควรมีการปรับตัวและพัฒนาบทบาทหน้าที่ให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงและสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ ทดลองสิ่งใหม่ ๆ และพัฒนานวัตกรรมเพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ และ 3) การพัฒนาหลักสูตรบูรณาการฐานสมรรถนะ ครูควรพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้โดยเน้นการบูรณาการความรู้ ทักษะ และเจตคติที่หลากหลายสาขาวิชาเข้าด้วยกัน
เอกสารอ้างอิง
กัลยารัตน์ เมธีวีรวงศ์. (2564). การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นําของครูโรงเรียนมาตรฐานสากล. VeridianE – Journal, Silpakorn University ฉบับมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และศิลปะ, 11(2), 1994 – 2013.
ไชยา ภาวะบุตร. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการ. ฉบับปรับปรุง. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สกลนคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด สมศักดิ์การพิมพ์ กรุ๊ป.
บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุงใหม่. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ทิพกัญญา ไชยปัญหา (2566). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
วีระยุทธ แสงไชย (2564). ภาวะผู้นำครูที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา สกลนคร เขต 1. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ศิรินันท์ ทองป้อง (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำครูและประสิทธิผลงานวิชาการในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
