ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร
คำสำคัญ:
ความต้องการจำเป็น, ความต้องการจำเป็น แนวทางการพัฒนา การประกันคุณภาพภายใน, ทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษา เปรียบเทียบ สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ศึกษาความต้องการจำเป็นและหาแนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร การวิจัย 2 ระยะ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึ่งประสงค์ทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร ปีการศึกษา 2567 จำนวน 278 คน จำแนกเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 30 คน และครูผู้สอน จำนวน 248 คน จาก 30 โรงเรียน จากนั้นผู้วิจัยใช้การสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) โดยใช้ขนาดโรงเรียนเป็นชั้น (Strata) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา โดยจะมีลักษณะเป็นมาตร ประมาณค่า 5 ระดับ จากมากที่สุด มาก ปานกลาง น้อย และน้อยที่สุดโดยสภาพปัจจุบันของแบบสอบถามทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.542 – 0.738 และมีค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ .940 และแบบสอบถามสภาพที่พึงประสงค์มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.597 – 0.977 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .994 ตามลำดับ สถิติที่ใช้ ในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทางการพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา โดยการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิวิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. ทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สภาพปัจจุบัน โดยรวมอยู่ในระดับมาก ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2. สภาพปัจจุบันทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา จำแนกตามสถานภาพการดำรงตำแหน่ง จำแนกตามขนาดโรงเรียน และจำแนกตามประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน โดยรวม พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 4. ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย ดังนี้ วิสัยทัศน์ดิจิทัล (PNImodified = 0.389) กลยุทธ์การบริหารจัดการ (PNImodified = 0.378) การรู้และเข้าใจดิจิทัล (PNImodified = 0.354) การประเมินและการคิดวิเคราะห์ (PNImodified = 0.352) การสร้างสรรค์สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล (PNImodified = 0.349) การสื่อสารดิจิทัล (PNImodified = 0.349) ในส่วนด้านที่อยู่อันดับสุดท้ายคือ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (PNImodified = 0.347) 5. แนวทางในการพัฒนาของทักษะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา มี 7 ด้าน ได้แก่ ด้านวิสัยทัศน์ดิจิทัลด้านกลยุทธ์การบริหารจัดการ ด้านการรู้และเข้าใจดิจิทัล ด้านการประเมินและการคิดวิเคราะห์ ด้านการสร้างสรรค์สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล ด้านการสื่อสารดิจิทัล ด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ซึ่งมี 34 แนวทางการพัฒนา ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางการพัฒนาโดยภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการประจำปีงบประมาณ 2566. สืบค้น 14 ตุลาคม 2565, จาก https://moe360.blog/2022/01/19/policy-and-focus-moe/
ดาวรุวรรณ ถวิลการ. (2564). ภาวะผู้นำดิจิทัล. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
บรรจง ลาวะลี. (2560). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคไร้พรมแดน. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 6(2), 206 - 215.
พรชนิตว์ ลีนาราช. (2560). ทักษะการรู้ดิจิทัลเพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้. วารสาร ห้องสมุด, 61(2), 76 - 92.
พิมพ์วิมล วงษ์ขันธ์. (2564). ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 3. วารสารบัณฑิตวิทยาลัยพิชญทรรศน์, 16(2), 43 - 55.
พิมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2560). ภาวะผู้นำกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 2(1).พระมหาสมบูรณ์ สุธมฺโม (ทองแก้ว). (2557). บทบาทของผู้บริหารในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา. วารสารครุศาสตร์ ปริทรรศน์ฯ, 1(1), 89 - 102.
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546. (2546, 6 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 120 ตอนที่ 62 ก, หน้า 1 - 30.
ภาณุวัฒน์ ฐานไชยยิ่ง. (2564). แนวทางการพัฒนาการรู้ดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1. การศึกษาค้นคว้าอิสระ ศษ.ม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สงบ อินทรมณี. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัย การจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 16(1), 353 - 360.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุชญา โกมลวานิช. (2560). องค์ประกอบของภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 23. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สุนันทนา กุศลประเสริฐ. (2565). การวิเคราะห์องค์ประกอบสมรรถนะดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดพิษณุโลก. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/mspkru/so01.tci-thaijo.org/index.php/emi/article/view/267204
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2560). แนวทางพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของข้าราชการและบุคลากรภาครัฐเพื่อปรับเปลี่ยนเป็นรัฐบาลดิจิทัล. https://www.ocsc.go.th/digital_skills
อลงกต สุทธการ, และ สถิรพร เชาวน์ชัย. (2564). แนวทางการส่งเสริมการรู้ดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน. วารสารการบริหารและนวัตกรรมการศึกษา, 5(3), 70 – 86.
ออระญา ปะภาวะเต, และบุญชม ศรีสะอาด. (2564). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 2. วารสารพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 6(4), 194 - 203. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/download/248741/169558/
