แนวทางการบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัลสำหรับโรงเรียนขนาดเล็กกลุ่มเครือข่าย โรงเรียนหนองหาน 2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3
คำสำคัญ:
การบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล, โรงเรียนขนาดเล็กบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของโรงเรียนขนาดเล็กเครือข่ายโรงเรียนกลุ่มหนองหาน 2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 และ 2) หาแนวทางการบริหารโรงเรียนขนาดเล็กยุคดิจิทัลของเครือข่ายโรงเรียนกลุ่มหนองหาน 2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีวิจัยแบบผสม โดยใช้เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม มีความเชื่อมั่น (Reliability) โดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟา (Alpha Coefficient) เท่ากับ 0.976 ประชากรที่ใช้ในศึกษาในครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอนในโรงเรียนขนาดเล็กจำนวน 9 โรงเรียนในเครือข่ายโรงเรียนหนองหาน 2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 ประกอบด้วย 9 โรงเรียนแบ่งเป็น ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 7 คน และครูผู้สอน จำนวน 41 คน รวมทั้งสิน 48 คน และแบบสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน โดยใช้กรอบแนวคิด 7 องค์ประกอบ ได้แก่ โครงสร้างการบริหารสถานศึกษาแห่งนวัตกรรม เทคโนโลยี วัฒนธรรม หรือวัฒนธรรมองค์กร ภาวะผู้นำการจัดการเชิงกลยุทธ์ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของสถานศึกษา และเครือข่ายความร่วมมือที่หลากหลายทั้งภายในและภายนอกของสถานศึกษา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพปัจจุบันของการบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล สำหรับโรงเรียนขนาดเล็กของเครือข่ายโรงเรียนกลุ่มหนองหาน 2 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (μ = 4.11) โดยองค์ประกอบที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ โครงสร้างการบริหารสถานศึกษาแห่งนวัตกรรม (μ = 4.22) และองค์ประกอบที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือ การจัดการเชิงกลยุทธ์ (μ = 4.04) ซึ่งบ่งชี้ว่าโรงเรียนขนาดเล็กมีพื้นฐานที่ดีในการบริหารยุคดิจิทัล แต่ยังต้องการพัฒนากลยุทธ์ให้เหมาะสมกับบริบทของตนเองมากขึ้น
2. แนวทางการบริหารโรงเรียนขนาดเล็กยุคดิจิทัล ของเครือข่ายโรงเรียนกลุ่มหนองหาน 2 มี 7 องค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ 1. โครงสร้างการบริหารสถานศึกษาแห่งนวัตกรรม ส่งเสริมความยืดหยุ่นและการปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ กระจายอำนาจให้บุคลากรมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ พัฒนานวัตกรรมเพื่อการเรียนรู้ร่วมกัน 2. เทคโนโลยี สนับสนุนการใช้เทคโนโลยีอย่างรอบด้าน ทั้งในงานบริหารและการเรียนการสอน จัดหาเทคโนโลยีที่เหมาะสม พร้อมทั้งอบรมบุคลากร สร้างความตระหนักถึงความสำคัญของเทคโนโลยี 3. วัฒนธรรมองค์กร สร้างค่านิยมที่สนับสนุนการใช้
เทคโนโลยีและนวัตกรรม ส่งเสริมบรรยากาศที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลง 4. ภาวะผู้นำ ผู้นำควรเป็นแบบอย่างในการใช้เทคโนโลยี สร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมการเรียนรู้และนวัตกรรม 5. การจัดการเชิงกลยุทธ์ วางแผนและติดตามผล
การใช้เทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง เปิดโอกาสให้บุคลากรมีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผน 6. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสร้างแรงจูงใจให้บุคลากรปรับตัวเข้าสู่ยุคดิจิทัล 7. เครือข่ายความร่วมมือ สร้างความสัมพันธ์กับองค์กรภายนอกเพื่อแบ่งปันทรัพยากร ส่งเสริมการทำงานร่วมกันระหว่างโรงเรียนในเครือข่าย
เอกสารอ้างอิง
จิรัชญา ต่างใจ, กัมปนาท วงษ์วัฒนพงษ์. (2567). การพัฒนาสมรรถนะครูในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษ ที่ 21 กรณีศึกษาสถานศึกษาเอกชน ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารสหวิทยาการ นวัตกรรม ปริทรรศน์, 7(4) 170 - 183.
วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). คู่มือพลเมืองดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, 31 - 51.
ภคพร เลิกนอก. (2563). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 7(2), 150 - 166.
รัชนัย นามทองจันทร์ สิทธิชัย สอนสุภี วัลลภา อารีรัตน์. (2024). แนวทางการบริหารแบบบูรณาการในโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1. วารสาร มจร อุบล ปริทรรศน์, 9(2), 1285 - 1298.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สายพิณ ปั้นทอง. (2563). กลยุทธ์การจัดการรูปแบบการทำงานเพื่อการพัฒนาสู่องค์กรยุคใหม่. ในงานประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 12 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม. ศาสตร์พระราชา และการวิจัยเพื่อสร้างดุลยภาพชีวิตในยุค Disruptive Technology, 12, 1400 - 1407.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. (2565). รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กลุ่มนโยบายและแผน สพป.อุดรธานี เขต 3 (2567). ข้อมูลเปิดของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. สืบค้น 25 พฤษภาคม 2567, จาก https//opendata.udonthani3.go.th/
วีระวัฒน์ ปันนิตามัย. (2540). การสร้างองคก์รแห่งการเรียนรู้. วารสารข้าราชการ, 42(5), 36 - 37.
สัชฌุกาญจน์ เริงโรจน์ธนากูล ชัยวัฒน์ ประสงค์ สร้าง ทนง ทองภูเบศร์. (2567). พัฒนากระบวนการคิดของครูด้วย การจัดสภาพแวดล้อมการทำงาน. วารสารมณีเชษฐารามวัดจอมมณี, 7(4), 1062 - 1078.
ไชยโพธิ์ ร่มโพธิ์. (2024). การประยุกต์ใช้แนวคิดและทฤษฎีภาวะผู้นำเพื่อการบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสาร วิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 2(3), 26 - 37.
ทิตย์ณรงค์ มณีวัฒน์. (2024). การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารแบบมีส่วนร่วมของสถานศึกษา. วารสารวิชาการจินตาสิทธิ์, 1(4), 230 - 243.
