ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับการขับเคลื่อน ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนสู่ความสำเร็จ
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, ข้อเสนอแนะ, ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนบทคัดย่อ
การจัดการศึกษามีจุดมุ่งหมายหลัก คือ การพัฒนานักเรียนให้มีความรู้ตามหลักสูตร มีคุณลักษณะทีพึงประสงค์และมีคุณธรรมจริยธรรมตามแบบที่สังคมคาดหวัง บทบาทหน้าที่ของโรงเรียนจึงต้องพัฒนานักเรียนโดยรอบด้าน และสิ่งสำคัญคือการให้นักเรียนเรียนอยู่ในระบบการศึกษาอย่างมีความสุข พบกับความสำเร็จในการศึกษาตามขอบข่ายระยะเวลาที่หลักสูตรกำหนดตระหนักถึงความสำคัญในการพัฒนานักเรียน จึงกําหนดให้โรงเรียนในสังกัด จัดระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเพื่อให้มีกระบวนการทำงานเป็นระบบ มีความชัดเจน มีการประสานความร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทั้งในโรงเรียนและนอกโรงเรียนรวมทั้งวิธีการ กิจกรรมและเครื่องมือต่าง ๆ ที่มีคุณภาพในการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอันจะส่งผลให้ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนประสบความสำเร็จโดยมีแนวคิดหลักในการดำเนินงาน คือ 1) มนุษย์ทุกคนมีศักยภาพที่จะเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ตลอดชีวิต เพียงแต่ใช้เวลาและวิธีการที่ต่างกันเนื่องจากแต่ละคนมีความเป็นปัจเจกบุคคล ดังนั้นการยึดนักเรียนเป็นสำคัญในการพัฒนาเพื่อดูแลช่วยเหลือ ทั้งด้านการป้องกัน แก้ไขปัญหา หรือการส่งเสริมจึงเป็นสิ่งจําเป็น 2) ความสำเร็จของงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมทั้งการร่วมแรง ร่วมใจร่วมคิด ร่วมทำของทุกฝ่ายที่มีส่วนเกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นบุคลากรโรงเรียนในทุกระดับ ผู้ปกครองหรือชุมชน ซึ่งผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและพฤติกรรมของผู้นำต้องแสดงให้เห็นถึงการจัดการหรือการทำงานที่เป็นกระบวนการที่เป็นแบบอย่างที่ดี จูงใจและสร้างแรงบันดาลใจ กระตุ้นให้ผู้ใต้บังคับบัญชาเกิดความไว้วางใจ นับถือในตัวผู้นำเป็นผลให้ผู้ตามเปลี่ยนแปลงแนวคิด พัฒนาทัศนคติ เกิดความต้องการและความพึงพอใจมากกว่าที่ตนมีอยู่ พร้อมพัฒนาใต้บังคับบัญชาให้มีศักยภาพเพื่อเกิดประโยชน์และนำพาองค์กรนั้นให้พัฒนาสู่ความสำเร็จอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด ประกอบด้วย 4 ด้านหลัก ๆ คือ 1) การสร้างแรงบันดาลใจ 2) การมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ 3) การคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล และ 4) การกระตุ้นทางปัญญา
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). รายงานการสัมมนาการศึกษานอกโรงเรียนร่วมกับสมาคมศาสตร์แห่งประเทศไทย. กรุงเทพฯ: อักษรบัณฑิต.
ณัฐณภรณ์ เอกนราจินดาวัฒน์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับ
แรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูโรงเรียนสฤษดิเดช สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 1. งานนิพนธ์ กศ.ม. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
ดาวรุ่ง มุกดากิจ. (2564). การพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองแซงอำเภอท่าคันโทจังหวัด
กาฬสินธุ์โดยการใช้หลักการวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วิทยานิพนธ์ ค.ม. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
นารินทร์ เดชสะท้าน. (2561). “การมีส่วนร่วมของประชาชนที่ส่งผลต่อการพัฒนาท้องถิ่นในจังหวัดนครนายก”. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(2), 122.
รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2561). ภาวะผู้นำ ทฤษฎี การวิจัย และแนวทางสู่การพัฒนา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2561). แนวคิดทฤษฎีและประเด็นเพื่อการบริหารทางการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: ทิพย์วิสุทธิ์.
ศุกร์เกษม ปรุงผล. (2564). ความสัมพั0นธ์ระหว่างภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษากับการดำเนินงานระบบการดูแล
ช่วยเหลือนักเรียน สังกัดสำนักเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 17. วิทยานิพนธ์ ค.ม. จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
สานิตย์ หนูนิล. (2562). “อิทธิพลของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่มีต่อความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร: แนวคิดและการประยุกต์”, วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 39(1), 70 – 71.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). การบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและแก้วิกฤติสังคม. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์.
สำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). (2567). คู่มือปฏิบัติงานและการใช้ระบบสารสนเทศเพื่อหลักประกันโอกาสทางการเรียนรู้ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษาสำหรับสถานศึกษาและเขตพื้นที่การศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน OBEC care ปีการศึกษา 2567. กรุงเทพฯ: สำนักงาน.
อัมพร อานุภาพแสนยากร. (2563). การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
จังหวัดชัยภูมิ. ปริญญานิพนธ์ ปร.ด. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสมเด็จบ้านเจ้าพระยา.
Bass. (1994). Imploring Organizational Effectiveness Through Transformational Leadership. Newbrery CA: sage.
Bass, B.M. (1994). Leadership and Performance Beyond Expectatioms. New York: The Free Press.
Braun. (2013). Transformational leadership, job satisfaction, and team performance: A multilevel mediation model of trust The Leadership Quarterly, 24, 270 – 283.
Dessler, M. (1998). Management: Leading People and Organizations in the 21st Century. New Jersy: Prentice Hall. Leithwood, K. and Jantzi, D. (1996). Toward an Explanation of Variation in Teacher's Perceptions of Transformational School Leadership. Educational Administration Quarterly.
Fullan, M. (2010). Turnaround Leadership. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
