ข้อเสนอเชิงนโยบายการบริหารโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3
คำสำคัญ:
ข้อเสนอเชิงนโยบาย, การบริหารโรงเรียน, โรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมาย เพื่อศึกษาสภาพปัญหา และพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายการบริหารโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ศึกษาสภาพปัญหา ได้แก่ ผู้อำนวยการสถานศึกษา จำนวน 1 คน รองผู้อำนวยการสถานศึกษา จำนวน 1 คน ครูผู้รับผิดชอบโครงการโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ จำนวน 1 คน ครูวิชาการ จำนวน 1 คน ประธานคณะกรรมการสถานศึกษาหรือผู้แทน จำนวน 1 คน และตัวแทนผู้ปกครอง จำนวน 1 คน จากโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ รวม 24 คน และกลุ่มเป้าหมายที่ใช้พัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย ได้แก่ ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 จำนวน 1 คน รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 จำนวน 1 คน ศึกษานิเทศก์ประจำศูนย์เครือข่ายสถานศึกษาของโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 จำนวน 4 คน ผู้บริหารโรงเรียนคุณภาพ จำนวน 4 คน รวม 10 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกการประชุม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า 1. สภาพปัญหาการบริหารโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ ตามองค์ประกอบ 5 ด้าน ดังนี้ 1) ด้านโครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนนักเรียน อาคารเรียนไม่เพียงพอหรือทรุดโทรม ขาดห้องปฏิบัติการเฉพาะทาง และระบบสาธารณูปโภคที่ไม่เสถียร รวมถึงขาดบุคลากรเฉพาะทางที่จะดูแลนักเรียนอย่างรอบด้าน 2) ด้านผู้บริหารและครูพบว่า ขาดทักษะการบริหารเชิงกลยุทธ์ ครูมีคุณวุฒิไม่ตรงตามวิชาเอกและมีภาระงานมากเกินไป 3) ด้านการบริหารจัดการ ยังเป็นแบบรวมศูนย์ ขาดการกระจายอำนาจ และมีงานเอกสารที่มากเกินความจำเป็น 4) ด้านการจัดการเรียนรู้ไม่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น เน้นการบรรยายและท่องจำมากกว่าการคิดวิเคราะห์ และ 5) ด้านผู้เรียนพบว่านักเรียนขาดแรงจูงใจในการเรียน มีผลสัมฤทธิ์ต่ำกว่ามาตรฐาน และขาดทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 2. ผลการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย ประกอบด้วย วัตถุประสงค์ของนโยบายและเสนอแนะแนวทางปฏิบัติ ได้แก่ ด้านโครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนนักเรียน จัดสรรงบประมาณแบบก้าวหน้า พัฒนาระบบดิจิทัลแพลตฟอร์ม สร้างเครือข่ายความร่วมมือ ด้านผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา ปฏิรูประบบการคัดเลือกและพัฒนาผู้บริหาร กำหนดอัตรากำลังแบบยืดหยุ่น พัฒนาระบบ Coaching and Mentoring จัดทำแผนพัฒนาวิชาชีพรายบุคคล ด้านการบริหารจัดการ ส่งเสริมการกระจายอำนาจ พัฒนาระบบการประกันคุณภาพภายใน ที่สร้างกลไกการมีส่วนร่วม นำระบบข้อมูลสารสนเทศ ด้านการจัดการเรียนรู้ พัฒนาหลักสูตรฐานสมรรถนะ ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) บูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัล พัฒนาระบบการนิเทศภายใน ที่เน้นการพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ด้านผู้เรียน ส่งเสริมการพัฒนาทักษะศตวรรษที่ 21 โดยเฉพาะทักษะการคิดวิเคราะห์และความคิดสร้างสรรค์ จัดระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน สร้างเส้นทางการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น (Flexible Learning Pathways) ตามความถนัดและความสนใจของผู้เรียน พัฒนาระบบแนะแนวและให้คำปรึกษาที่เชื่อมโยงกับการศึกษาต่อและการประกอบอาชีพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
ขวัญจิรา จำปา และคณะ. (2566). การบริหารจัดการโรงเรียนคุณภาพของชุมชน. วารสารรัชต์ภาคย์ สถาบันรัชต์ภาคย์, 17(51), 205 - 216.
ชนิตา รักษ์พลเมือง และคณะ. (2560). การศึกษาสภาพและปัญหาการผลิต การใช้ และการพัฒนาครูการศึกษาขั้นพื้นฐานที่สอดคล้องกับความต้องการในอนาคต. วารสารครุศาสตร์, 45(3), 17 - 33.
ชรินทร์ เกิดพุ่ม. (2564). ข้อเสนอเชิงนโนบายการบริหารโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 2. สารนิพนธ์ ค.ม. อุตรดิตถ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์.
ธวัช แสงสุวรรณ. (2561). การคัดสรรผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในทศวรรษหน้า. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 15(28), 36 - 49.
ปุญญิสา เปงยาวงษ์. (2565). ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุขโขทัย เขต 1. การค้นคว้าอิสระ กศ.ม. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2564). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O - NET) ปีการศึกษา 2563. กรุงเทพฯ: สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). นโยบายสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. (2564). รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563. สกลนคร: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. (2565). แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาโรงเรียนคุณภาพประจำอำเภอ ปีงบประมาณ 2565 - 2567. สกลนคร: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3.
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. (2563). มาตรฐานการศึกษาและตัวบ่งชี้เพื่อการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสี่ (พ.ศ. 2559 - 2563). กรุงเทพฯ: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). รายงานการวิจัยเรื่องความทั่วถึงและเท่าเทียมของการจัดการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. นนทบุรี: เซ็นจูรี่.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). รูปแบบการจัดการเรียนรู้ผ่านดิจิทัลแพลตฟอร์มโดยการมีส่วนร่วมของภาคเอกชน. นนทบุรี: เซ็นจูรี่.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). การติดตามและประเมินผลการจัดการเรียนการสอนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.
สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แผนพัฒนาโรงเรียนคุณภาพ: จากระดับตำบลสู่ระดับอำเภอ. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย. (2558). แนวทางการจัดทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ที่เน้นสมรรถนะทางสาขาวิชาชีพ. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน: กระทรวงศึกษาธิการ.
อภิเชษฐ วรบุตร. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อสมรรถนะอันพึงประสงค์ด้านบริหารการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์. การค้นคว้าอิสระ กศ.ม. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
อับดุลรอห์มัน มะมิง. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนคุณภาพ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 3. การค้นคว้าอิสระ ค.ม. ยะลา: มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา.
อุษณีย์ สีแก้วตู้. (2561). โมเดลสมการโครงสร้างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อโรงเรียนคุณภาพ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 2. วิทยานิพนธ์ ศษ.ม. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
