วิทยาการบริหารภาครัฐสมัยใหม่

A Causal relationship study of administrative concepts for social development, good organizational citizenship behavior, and work performance effectiveness of personnel in Local Government Organizations, Maha Sarakham Province

ณฐาพัชร์ วรพงศ์พัชร์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

This study investigates the causal relationships among administrative concepts for social development (ACSD), organizational citizenship behavior (OCB), and work performance effectiveness (WPE) among personnel in local government organizations in Maha Sarakham Province. Data were collected from 400 personnel selected through a multistage sampling procedure. The research employed a structured questionnaire comprising three latent constructs with a total of 34 indicators. Data were analyzed using descriptive statistics, confirmatory factor analysis, and structural path analysis via Jamovi. The findings reveal that ACSD and OCB both exert significant positive direct effects on WPE. Additionally, ACSD demonstrates an indirect effect on WPE through OCB, confirming the mediating role of OCB. The structural model exhibits a good fit with the empirical data (χ²/df = 2.79, RMSEA = 0.060, SRMR = 0.014, CFI = 0.990). The model explains 65.7% of the variance in WPE (R² = 0.657). These results highlight the importance of social-development-oriented administrative practices in fostering citizenship behaviors that enhance personnel performance in local government contexts.

ทฤษฎี X และทฤษฎี Y ในบริบทการบริหารรัฐกิจไทยเปรียบเทียบนานาชาติ: การวิเคราะห์เชิง ทฤษฎีและข้อเสนอแนะในยุคดิจิทัล

พัทธนันท์ โรจนพีราภัสร์, สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบแนวคิดพื้นฐานของทฤษฎี X และทฤษฎี Y ของ Douglas McGregor ในบริบทการบริหารรัฐกิจของประเทศไทยเปรียบเทียบกับต่างประเทศ โดยบูรณาการมิติของการปฏิรูปภาครัฐในยุคดิจิทัล ทฤษฎี X สะท้อนสมมติฐานเชิงลบต่อธรรมชาติของมนุษย์ในการทำงาน กล่าวคือ บุคลากรต้องการการควบคุม การสั่งการ และแรงจูงใจภายนอก ในขณะที่ทฤษฎี Y นำเสนอสมมติฐานเชิงบวกที่เชื่อว่ามนุษย์มีแรงจูงใจภายใน สามารถกำกับตนเองได้ และมีศักยภาพในการสร้างสรรค์นวัตกรรม ผลการวิเคราะห์พบว่าระบบราชการไทยซึ่งมีโครงสร้างแบบลำดับชั้นสูงมีแนวโน้มเชิงโครงสร้างสอดคล้องกับทฤษฎี X ในขณะที่นโยบาย "ราชการ 4.0" และการปฏิรูปรัฐบาลดิจิทัลสะท้อนความพยายามเปลี่ยนผ่านไปสู่กระบวนทัศน์ของทฤษฎี Y อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวยังเผชิญกับความไม่สอดคล้องเชิงโครงสร้างระหว่างเจตนารมณ์ของนโยบายกับข้อจำกัดทางกฎหมายและวัฒนธรรมองค์กรของระบบราชการไทย เมื่อเปรียบเทียบกับสิงคโปร์ ญี่ปุ่น และกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวียซึ่งประสบความสำเร็จในการผสานทั้งสองทฤษฎีเข้ากับบริบทวัฒนธรรมและสถาบันของตน พบว่าความสำเร็จของการปฏิรูปขึ้นอยู่กับการปรับโครงสร้างสถาบัน ไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการบริหารเท่านั้น บทความนี้เสนอกรอบการบริหารจัดการเชิงสถานการณ์ (Contingency Management Framework) ที่ผสานทฤษฎีทั้งสองเข้ากับบริบทดิจิทัลและความหลากหลายของบุคลากรในองค์กรภาครัฐและภาคเอกชนสมัยใหม่

นวัตกรรมท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์: การขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในยุคดิสรัปชัน

อรนุช สุริฝ่าย, พิศดาร แสนชาติ, สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของนวัตกรรมท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์ในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน ภายใต้กรอบคิดของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในยุคดิสรัปชัน ด้วยการวิเคราะห์เชิงแนวคิดและการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ โดยคัดเลือกงานวิจัยและเอกสารทางวิชาการในช่วง พ.ศ. 2557–2567 ที่มีความเกี่ยวข้องกับนวัตกรรมท้องถิ่น นวัตกรรมทางสังคม และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ผลการสังเคราะห์พบว่าการพัฒนาท้องถิ่นในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ ระบบอัตโนมัติ และเศรษฐกิจแพลตฟอร์มกำลังเปลี่ยนโครงสร้างการผลิตและการจ้างงาน ควรปรับจากแนวทางการแข่งขันสู่แนวทางเชิงสมดุล โดยมุ่งสร้างคุณค่ามากกว่าผลกำไร และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันเชิงโครงสร้างให้ชุมชนสามารถรับมือกับความผันผวนได้อย่างยืดหยุ่น บทความนี้นำเสนอกรอบแนวคิด "นวัตกรรมแบบพอเพียง" (Sufficiency Innovation Framework) ซึ่งบูรณาการความคิดสร้างสรรค์เข้ากับหลักความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการสร้างภูมิคุ้มกัน ผ่านสามเสาหลัก ได้แก่ (1) การมีสติในการสร้างสรรค์ (Mindful Innovation) การพัฒนาที่คำนึงถึงผลกระทบทางสังคม สิ่งแวดล้อม และคุณธรรม (2) การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (Inclusive Innovation) การเปิดพื้นที่ให้ประชาชนทุกกลุ่มร่วมคิดและขับเคลื่อนนวัตกรรม และ (3) นวัตกรรมที่ยืดหยุ่นและฟื้นฟูได้ (Adaptive Innovation) ความสามารถในการปรับตัวและเสริมสร้างศักยภาพชุมชนจากภายใน สามเสาหลักนี้เป็นโมเดลเชิงบูรณาการที่สะท้อนแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมเชื่อมโยงกับแนวคิดนวัตกรรมทางสังคม นวัตกรรมแบบเรียบง่าย และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ระดับสากล

ความพร้อมรับผิดขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในยุคดิจิทัล

จันทร์สุดา สารพันธ์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และเสนอแนวทางการเสริมสร้างความพร้อมรับผิด (Accountability) ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในยุคดิจิทัล เน้นการศึกษาพัฒนาการแนวคิดความรับผิดในภาครัฐ ตั้งแต่ระบบราชการแบบดั้งเดิม (Bureaucratic Accountability) การบริหารเชิงผลลัพธ์ (Managerial Accountability) ความรับผิดเชิงประชาธิปไตย (Democratic Accountability) ไปจนถึงความรับผิดเชิงดิจิทัล (Digital Accountability) และการเชื่อมโยงกับหลักธรรมาภิบาล (Good Governance) บทความนำเสนอ มิติของความพร้อมรับผิดดิจิทัล ได้แก่ การเปิดเผยข้อมูล (Information Transparency), การตรวจสอบ (Auditability), การตอบสนอง (Responsiveness) และความน่าเชื่อถือ (Trustworthiness) พร้อมทั้งเสนอแนวคิดใหม่ “Accountability Intelligence” ซึ่งเป็นการบูรณาการเทคโนโลยี ข้อมูล และจริยธรรมเพื่อยกระดับความรับผิดขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนอกจากนี้ยังเสนอ แนวทางปฏิบัติ ในระดับนโยบาย องค์กร และประชาชน เช่น การสร้างระบบข้อมูลเปิด (Open Local Data), การพัฒนา Digital Leadership ของผู้บริหารท้องถิ่น และการส่งเสริม Digital Citizenship เพื่อให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และนโยบายรัฐบาลดิจิทัล

ผลการศึกษาชี้ว่า การบูรณาการเทคโนโลยีเข้ากับหลักธรรมาภิบาล การเรียนรู้ของผู้บริหาร และการมีส่วนร่วมของประชาชน สามารถสร้างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีความรับผิดต่อประชาชนอย่างแท้จริง

แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารท้องถิ่นด้วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง

natenapa yuttanate — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิชาการเรื่อง “แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารท้องถิ่นด้วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด หลักการ และแนวทางในการส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นกรอบแนวคิดหลักในการพัฒนา การวิจัยนี้มุ่งเน้นการประยุกต์หลักความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกัน รวมถึงเงื่อนไขของความรู้และคุณธรรม เข้ากับการบริหารท้องถิ่นเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนในปัจจุบันยังคงจำกัดอยู่ในระดับการรับรู้และการให้ความคิดเห็น ขาดการมีส่วนร่วมในเชิงตัดสินใจและการตรวจสอบ จึงจำเป็นต้องพัฒนาแนวทางที่ส่งเสริมให้ประชาชนสามารถร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมดำเนินการ และร่วมรับผลประโยชน์จากการพัฒนา โดยมีองค์ประกอบสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ (1) การสร้างจิตสำนึกและความเข้าใจในหลักเศรษฐกิจพอเพียง (2) การพัฒนากลไกและช่องทางการมีส่วนร่วมที่เปิดกว้าง โปร่งใส และตรวจสอบได้ และ (3) การสนับสนุนจากภาครัฐและผู้นำท้องถิ่นในการขับเคลื่อนการมีส่วนร่วมเชิงรุก ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายคือ ควรบูรณาการหลักเศรษฐกิจพอเพียงในกระบวนการบริหารงานท้องถิ่นทุกระดับ ส่งเสริมให้ประชาชนมีบทบาทเป็น “หุ้นส่วนการพัฒนา” มากกว่าผู้รับบริการ พร้อมทั้งพัฒนาระบบการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างรัฐกับประชาชน เพื่อสร้างสังคมท้องถิ่นที่เข้มแข็ง โปร่งใส และยั่งยืน