ภาวะผู้นำดิจิทัลและกรอบขับเคลื่อนการบริหารการศึกษาสู่ความยั่งยืน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดภาวะผู้นำรูปแบบใหม่สำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในยุคที่ต้องเผชิญกับความท้าทายคู่ขนานจากการปฏิวัติทางเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)และความจำเป็นเร่งด่วนด้านการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน บทความนี้เป็นการสังเคราะห์เชิงแนวคิดโดยเสนอแนวคิด “ภาวะผู้นำดิจิทัลที่ยั่งยืน” ซึ่งเป็นการบูรณาการทฤษฎีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership) ประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 4 ประการ คือ 1) การมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ 2) การสร้างแรงบันดาลใจ 3) การกระตุ้นทางปัญญา และ 4) การคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ที่เน้นกระบวนการขับเคลื่อนโดยมีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง เข้ากับองค์ประกอบของภาวะผู้นำดิจิทัล (Digital Leadership) ที่เป็นการกำหนดทิศทางและวัฒนธรรมองค์กรในยุคใหม่ นอกจากนี้ ยังได้นำเสนอกรอบการดำเนินงานเชิงปฏิบัติการ 2 ขั้นตอน ประกอบด้วย ขั้นตอนที่ 1 การส่งเสริมการยอมรับเทคโนโลยีตามแบบจำลอง TAM (Technology Acceptance Model) ในมิติด้านบุคลากร ประกอบด้วยการส่งเสริมการรับรู้ถึงประโยชน์ และการส่งเสริมการรับรู้ถึงความยากง่ายในการใช้งาน และขั้นตอนที่ 2 การบริหารจัดการการเปลี่ยนแปลงตามแบบจำลอง 8 ขั้นตอนของคอตเตอร์ (Kotter's 8-Step Change Model) ในมิติเชิงกลยุทธ์ ประกอบด้วย 1) สร้างความรู้สึกเร่งด่วน 2) สร้างทีมนำการเปลี่ยนแปลง 3) สร้างวิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์ 4) สื่อสารวิสัยทัศน์ให้ทั่วถึง 5) ขจัดอุปสรรคและมอบอำนาจ 6) สร้างชัยชนะระยะสั้น 7) ต่อยอดและขยายผล และ 8) สร้างการเปลี่ยนแปลงให้เป็นวัฒนธรรม ข้อสรุปสำคัญชี้ว่า เทคโนโลยีเป็นเพียงเครื่องมือ ในการบรรลุเป้าหมายที่ใหญ่กว่านั้น นั่นคือการสร้างสถานศึกษาที่สามารถบ่มเพาะพลเมืองโลกที่มีคุณภาพ มีจริยธรรม และพร้อมสำหรับอนาคตที่ซับซ้อน โดยใช้ภาวะผู้นำรูปแบบใหม่นี้เป็นกลไกสำคัญในการนำทางการเปลี่ยนแปลง