แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ผู้เขียนมุ่งนำเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บริบทและปัญหาการบริหารจัดการสถานศึกษาที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง และเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการที่เชื่อมโยงอย่างเป็นระบบกับผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียน ทั้งในเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติ เพื่อให้สถานศึกษาสามารถยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้สอดคล้องกับความต้องการของสังคมในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า 1) แนวคิดเกี่ยวกับสมรรถนะผู้เรียน มุ่งเน้นความสามารถในการปฏิบัติได้จริง โดยบูรณาการ ความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะ/เจตคติ เข้าด้วยกัน 2) แนวคิดและทฤษฎีการบริหารจัดการสถานศึกษาเป็นกรอบความคิดที่ใช้อธิบายหลักการ แนวทาง และกระบวนการดำเนินงานของสถานศึกษาให้บรรลุเป้าหมายทางการศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ได้แก่ (1) ทฤษฎีการบริหารแบบระบบ (2) ทฤษฎีการบริหารเชิงสถานการณ์ (3) ทฤษฎีการบริหารแบบมีส่วนร่วม (4) ทฤษฎีการบริหารเชิงการเปลี่ยนแปลง และ (5) ทฤษฎีการบริหารเชิงคุณภาพ 3) แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษา ได้แก่ (1) การกำหนดวิสัยทัศน์และเป้าหมายเชิงสมรรถนะ (2) การพัฒนาหลักสูตรฐานสมรรถนะ (3) การพัฒนาครูและภาวะผู้นำ (4) การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม (5) การวัดและประเมินผลสมรรถนะ (6) การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และ 4) การพัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน ได้แก่ (1) วิสัยทัศน์และนโยบาย (2) หลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ (3) บุคลากรและภาวะผู้นำ (4) เทคโนโลยีและทรัพยากร และ (5) การวัดและประเมินผล
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กษมา ชนะวงศ์. (2564). รูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมคุณลักษณะในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนโรงเรียนเอกชน. (การบริหารการศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
คมสันต์ สุผาครอง, สมเกียรติ ตุ่นแก้ว และประเวศ เวชชะ. (2568). กลยุทธ์การบริหารจัดการศึกษาโรงเรียนเอกทวีวิทย์สู่สากลในยุคปัญญาประดิษฐ์. Journal of Applied Education, 3(2), 35-48.
จันทร์เพ็ญ แสงดี, สุวรีย์ เพิ่มศิริ และกชภัทร์ สงวนเครือ. (2568). การศึกษาและวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงหลักสูตรการศึกษาไทย: ปัจจัย ปัญหา และแนวทางพัฒนา. Journal of Applied Education, 3(2), 105–118.
ณฐพัฒน์ มั่งชม, ธัมมะทินนา ศรีสุพรรณ และประสิทธิชัย นรากรณ์. (2565). ภาวะผู้นำและปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากรสายสนับสนุน ในสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 6(1), 170–186.
ณัฐวดี วังสินธ์. (2567). การประเมินผลการเรียนรู้ที่เน้นสมรรถนะความเป็นพลโลกของผู้เรียนโดยใช้โครงงานด้วยการบริการสังคมเป็นฐานในการจัดการเรียนรู้. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 30(2), 43-59.
บุญชม ศรีสะอาด. (2563). การบริหารการศึกษาแบบองค์รวม. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เบญจวรรณ อาวสันเทียะ, กัญภร เอี่ยมพญา และนิวัตต์ น้อยมณี. (2568). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(1), 155-164.
พระมหาประยูร ธีรวโร. (2565). วิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 3(1), 33–40.
พระมหาพิเศษ สุขสมาน, พระสมพร นามอินทร์ และชาตรี สุขสบาย. (2566). การบริหารจัดการทางการศึกษาในยุค VUCA WORLD. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 3(5), 137-155.
เพชรรุ่ง เรืองรุ่ง. (2568). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 7(3), 623–634.
ยานี สังข์ศรีอินทร์ วรรณ์ดี แสงประทีปทอง สมคิด พรมจุ้ย และชนิตา ไกรเพชร. (2565). การพัฒนาสมรรถนะด้านการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ โดยประยุกต์ใช้การประเมินแบบเสริมพลัง สำหรับอาจารย์มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ. วารสารศึกษาศาสตร์ มสธ, 15(1), 186-199.
รัตนาภรณ์ ทรงนภาวุฒิกุล. (2560). การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้ด้วยการใช้คะแนนรูบริค: Scoring rubrics. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, 12(1), 1-14.
รัตนารมย์ ภูแป้ง และพระครูชัยรัตนากร. (2567). แนวทางการบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดกาฬสินธุ์. Journal of Applied Education, 2(4), 31-40.
วันอะห์หมัด แวดือเระ, มูฮำหมัดซาฮีด สะแลมิง, ฮิบบาน เจะเลาะ และณรงค์ศักดิ์ รอบคอบ. (2568). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของบุคลากรในการประกันคุณภาพภายใน โรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา สังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชนจังหวัดปัตตานี. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(2), 335-342.
ศริยา ทองนุ้ย และสิทธิชัย สอนสุภี. (2566). ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21ของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร. วารสารปัญญาปณิธาน, 8(2), 99-112.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในการจัดการศึกษา. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2550). พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พุทธศักราช 2550. กรุงเทพมหานคร : กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). กรอบสมรรถนะหลักของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
โสรยา เรืองรมย์ และพัศรเบศวณ์ เวชวิริยะสกุล. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารแบบมีส่วนร่วมกับประสิทธิภาพของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(2), 81-90.
อัจฉราพรรณ กันสุยะ และสุพินดา เพชรา. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะ การวิจัยเชิงนวัตกรรมของนักศึกษาครู. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 18(3), 291-308.
Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. New York: Free Press.
Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving Organizational Effectiveness through Transformational Leadership. Thousand Oaks: Sage Publications.
Burns, J. M. (1978). Leadership. New York: Harper & Row.
Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. Cambridge, MA: Center for Advanced Engineering Study, Massachusetts Institute of Technology.
Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of educational administration, 49(2), 125-142.
Hersey, P. and Blanchard, K.H. (1969) Management of Organizational Behavior: Utilizing Human Resources. New Jersey: Prentice Hall.
Hoy, W., & Miskel, C. (2012). Educational Administration: Theory, Research, and Practice (9th ed.). New York: McGraw-Hill Higher Education.
Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50, 370-396.
McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for" intelligence.". American psychologist, 28(1), 1.
OECD. (2018). OECD Future of Education and Skills 2030: Conceptual learning framework. Paris: OECD.
Porter, L. W., Lawler, E. E., & Hackman, J. R. (1974). Behavior in Organizations. New York: McGraw-Hill.
Sturgis, C., & Casey, K. (2018). Quality principles for competency-based education. Vienna, VA: iNACOL.
Von Bertalanffy, L. (1950). The Theory of Open Systems in Physics and Biology. Science, 111, 23-29.
