แนวทางการจัดการท่องเที่ยวเชิงผจญภัยทางน้ำอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนแพเปียก นวัตวิถีลำน้ำแม่สรวย เทศบาลตำบลเวียงสรวย จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์การท่องเที่ยวทางน้ำและ 2) ศึกษาพฤติกรรมนักท่องเที่ยว และ3) แนวทางการจัดการท่องเที่ยวเชิงผจญภัยทางน้ำแพเปียกนวัตวิถีลำน้ำ แม่สรวยอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนในพื้นที่เทศบาลตำบลเวียงสรวย จังหวัดเชียงราย การวิจัยครั้งนี้เป็น การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยผู้วิจัยเลือกใช้เทคนิคการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้นำชุมชนอย่างเป็นทางการ, คณะกรรมการการจัดการท่องเที่ยวแพเปียกและผู้ที่มีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยว โดยชุมชน จำนวนทั้งสิ้น 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง โดยใช้สถิติพื้นฐานนำเสนอผลการศึกษาเชิงพรรณนาและใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากการศึกษาพบว่า 1) กิจกรรมการท่องเที่ยวแพเปียกนวัตวิถีวิถีลำน้ำแม่สรวย เทศบาลตำบลเวียงสรวย จังหวัดเชียงราย ได้รับความนิยมน้อยลงเนื่องจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 อีกทั้งการระบายน้ำจากเขื่อนแม่สรวยที่เป็นปัจจัยหลักในการล่องแพ ทำให้กิจกรรมมีจำนวนนักท่องเที่ยวน้อยลง จากปกติในฤดูกาลท่องเที่ยวจะเริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม – มีนาคมของทุกปี ข้อจำกัดเรื่องของปริมาณน้ำและเขื่อนแม่สรวยก็ได้มีการซ่อมแซมเพื่อทำนุบำรุง ทำให้น้ำถูกจำกัดเวลาปล่อยน้ำ ด้านการจัดการท่องเที่ยวในปัจจุบันมีความหลากหลายและแข่งขันที่สูงมากขึ้น มีการดำเนินการจากชุมชน 1 กลุ่ม และผู้ประกอบการท้องถิ่นอีกหนึ่งกลุ่ม มีการจัดกิจกรรมเพิ่มเติมในโปรแกรมล่องแพโดยการเที่ยวชมสวนเกษตรและการเล่าเรื่องจากบุคลากรที่ถ่อแพให้นักท่องเที่ยว การกระจายรายได้ในชุมชนยังไม่ทั่วถึง เนื่องจากไม่มีการมีส่วนร่วมอย่างเป็นรูปธรรมของชุมชน ผลจากการสัมภาษณ์ความคิดเห็นของผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่ภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา การท่องเที่ยว และบุคลากรการท่องเที่ยวของชุมชนจำนวน 10 คนพบว่า การประกอบกิจกรรมท่องเที่ยว แพเปียกยังไม่มีมาตรฐานการปฏิบัติงานที่ชัดเจน อีกทั้งความปลอดภัยของกระแสน้ำเพราะไม่ใช่กระแสน้ำตามธรรมชาติ แต่เป็นน้ำที่ปล่อยจากเขื่อนแม่สรวย จึงมีความกังวลต่อแนวทางการจัดการท่องเที่ยวแพเปียก รวมทั้งการไม่มีการให้ความรู้เกี่ยวกับกระแสน้ำ สิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศโดยรอบพื้นที่กิจกรรมและการดูแลรักษา 2) นักท่องเที่ยวแพเปียก เป็นนักท่องเที่ยวชาวไทย และเดินทางมาท่องเที่ยวด้วยตนเอง จะมาเป็นครอบครัวและเดินทางท่องเที่ยวในวันหยุด มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 100 -300 บาทต่อ 1 คน ในการมีส่วนร่วมต่อชุมชนพบว่า นักท่องเที่ยวสนใจในการรักษาความสะอาดและการทำกิจกรรมแพเปียก 3) การเสนอ แนวทางการจัดการท่องเที่ยวแพเปียกนวัตวิถีลำน้ำแม่สรวยอยู่บนพื้นฐานของการมีส่วนร่วมของชุมชน ประกอบด้วย 1) มีมาตรการควบคุมและกวดขันให้ผู้ประกอบกิจการล่องแพ ปฏิบัติตามมาตรฐานประกอบกิจกรรมล่องแก่งของกรมการท่องเที่ยว 2) ชุมชนต้องสร้างแนวคิดการท่องเที่ยวสีเขียว (Green Tourism) มาเป็นจุดขายเพื่อให้นักท่องเที่ยวที่มาร่วมกิจกรรม ได้รู้สึกและคำนึงถึงการรักษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ 3) เทศบาลตำบลเวียงสรวยต้องมีความเข้มแข็งในการปกป้องชุมชนและกำหนดกฏกติกาใน การดำเนินการแก่ผู้ประกอบกิจกรรมการท่องเที่ยวทุกประเภทและร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม