ความเท่าเทียมทางการศึกษาในไทย–เวียดนาม:เปรียบเทียบนโยบายและผลลัพธ์สู่ SDG 4.1
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิเคราะห์เชิงเอกสารเปรียบเทียบ โดยประยุกต์กรอบแนวคิดของ Phillips และ Schweisfurth (2007) เพื่อศึกษากลไกการขับเคลื่อนความเท่าเทียมทางการศึกษาในประเทศไทยและเวียดนาม ภายใต้เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อที่ 4.1 (SDG 4.1) ผ่าน 4 มิติ ได้แก่ เจตนารมณ์เชิงนโยบาย กลไกการดำเนินงาน การจัดสรรทรัพยากร และผลลัพธ์เชิงความเท่าเทียม ผลการวิจัยพบว่า ประเทศไทยแม้จะมีนโยบายและกลไกนวัตกรรม เช่น กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) แต่โครงสร้างการบริหารแบบรวมศูนย์ยังคงจำกัดประสิทธิผลของการลดความเหลื่อมล้ำ ส่งผลให้เกิดช่องว่างเชิงผลลัพธ์ที่ต่อเนื่อง โดยเฉพาะผลการประเมิน PISA 2022 ด้านคณิตศาสตร์ที่ได้ 394 คะแนน และความแตกต่างระหว่างกลุ่มสถานะเศรษฐกิจ-สังคมยังคงสูง ในทางตรงกันข้าม เวียดนามใช้ระบบบริหารแบบกระจายอำนาจ ผนวกกับกลไกจัดสรรทรัพยากร ตามความจำเป็น และบัญญัติหลักความเท่าเทียมเชิงคุณภาพในกฎหมาย ทำให้สามารถลดความเหลื่อมล้ำระหว่างภูมิภาคและกลุ่มรายได้ได้อย่างมีประสิทธิผล โดยมีคะแนนคณิตศาสตร์ PISA 2022 ที่ 469 คะแนน และช่องว่างระหว่างกลุ่มลดลงอย่างต่อเนื่อง ผลการศึกษาเสนอว่า ประเทศไทยควรขยับจาก “ความเท่าเทียมเชิงโอกาส” ไปสู่ “ความเท่าเทียมเชิงผลลัพธ์” ผ่านการกระจายอำนาจที่แท้จริง การออกแบบกรอบนโยบายที่มีผลผูกพัน ทางกฎหมาย และการพัฒนาระบบจัดสรรทรัพยากรที่ยืดหยุ่นและอิงหลักฐานเชิงประจักษ์ เพื่อยกระดับ ความเสมอภาคทางการศึกษาให้สอดคล้องกับเป้าหมาย SDG 4.1
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
ASEAN Secretariat. (2022). ASEAN education report 2022. Jakarta: ASEAN Secretariat.
Equitable Education Fund [สำนักงานกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา]. (2023). Annual report 2023:
Driving equitable education in Thailand. Bangkok: EEF.
Manzon, M. (2015). Comparative and international education: An introduction to theory, method,
and practice by David Phillips and Michele Schweisfurth (2nd ed.). Comparative Education Review,
(4), 780–783.
MOET (Ministry of Education and Training, Vietnam). (2019). Education Law No. 43/2019/QH14. Hanoi:
National Assembly of Vietnam.
MOET (Ministry of Education and Training, Vietnam). (2022). Targeted program for education in
disadvantaged areas: Implementation report 2021–2022. Hanoi: MOET.
Office of the Education Council [สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา]. (2017). The national education plan
–2036. Bangkok: Ministry of Education (Thailand).
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning worldwide. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2024). Education at a glance 2024: OECD indicators. Paris: OECD Publishing.
UNESCO. (2016). Global education monitoring report 2016: Education for people and planet – Creating
sustainable futures for all. Paris: UNESCO Publishing.
UNESCO. (2017). Accountability in education: Meeting our commitments. Paris: UNESCO Publishing.
UNESCO. (2023). Global education monitoring report 2023: Technology in education – A tool on whose
terms? Paris: UNESCO Publishing.
UNESCO. (2024). Education for all regional review – Asia and the Pacific. Bangkok:
UNESCO Bangkok Office.
UNESCO Bangkok. (2022). Monitoring inclusive education in Southeast Asia. Bangkok: UNESCO
Asia-Pacific Regional Bureau for Education.
UNESCO & World Bank. (2024). Education finance watch 2024. Paris: UNESCO Institute for
Statistics & World Bank.
UNESCO Vietnam. (2023). Country report on equitable education in Viet Nam 2023. Hanoi:
UNESCO Vietnam Office.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. New York:
United Nations.
World Bank. (2020). World development report 2020: Trading for development in the age of
global value chains. Washington, DC: World Bank.
World Bank. (2022). Vietnam: Improving education outcomes for ethnic minorities. Washington, DC:
World Bank.
World Bank. (2023). Education finance watch: Country profiles 2023. Washington, DC: World Bank.
สำนักงานกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2566). รายงานประจำปี พ.ศ. 2566: การขับเคลื่อน
ความเสมอภาคทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กสศ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). รายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานเพื่อความเสมอภาค
ทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
