การรับบุตรบุญธรรมกับความหลากหลายทางเพศ: สิทธิและความเสมอภาคตามกฎหมายไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการรับบุตรบุญธรรมในบริบทของความหลากหลายทางเพศ โดยวิเคราะห์พัฒนาการ
ของกฎหมาย และกระบวนการรับบุตรบุญธรรมที่ส่งผลต่อการรับบุตรบุญธรรมของคู่รักที่มีความหลากหลายทางเพศ
ในประเทศไทย ตลอดจนศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และกรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับหลักสิทธิและความเสมอภาค
ตามกฎหมายไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพซึ่งประกอบด้วยการทบทวนวรรณกรรม และวิเคราะห์เอกสาร
ทางวิชาการ รวมถึงบทบัญญัติกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กฎหมายว่าด้วยการรับบุตรบุญธรรม พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติคู่ชีวิต พ.ศ. 2567 และพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567

ผลการศึกษาพบว่า กฎหมายการรับบุตรบุญธรรมของไทยในอดีตตั้งอยู่บนกรอบแนวคิดครอบครัวแบบคู่สมรส
ชายหญิง ส่งผลให้คู่รักเพศเดียวกันไม่สามารถรับบุตรบุญธรรมร่วมกันได้ และได้รับการพิจารณาว่าขาดคุณสมบัติ เนื่องจากไม่มีสิทธิรับรองสถานะทางกฎหมาย ภายหลังการบัญญัติพระราชบัญญัติคู่ชีวิต พ.ศ. 2567 กฎหมายจึงมีการรับรองสถานะครอบครัวและขจัดข้อจำกัดทางกฎหมายในการรับบุตรบุญธรรม ซึ่งส่งผลต่อการพิจารณาคุณสมบัติในการรับบุตรบุญธรรมร่วมกันของคู่รักที่มีความหลากหลายทางเพศ บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า กระบวนการรับบุตรบุญธรรมควรได้รับการปรับปรุง ทั้งในด้านหลักเกณฑ์การพิจารณาคุณสมบัติและแนวปฏิบัติของศูนย์อำนวยการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม เพื่อส่งเสริมหลักความเสมอภาคและประโยชน์สูงสุดของเด็กอย่างเป็นรูปธรรม