ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 (2568): มกราคม - มิถุนายน 2568

วารสารฉบับนี้สะท้อนภาพการพัฒนาสังคมฐานรากผ่านงานวิจัยเชิงพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม งานศึกษาที่รวบรวมในเล่มครอบคลุมตั้งแต่การเสริมพลังผู้สูงอายุ การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน การจัดการสิ่งแวดล้อม การเรียนรู้ของเกษตรกร การพัฒนาคุณธรรมในสถานศึกษา ตลอดจนการประยุกต์เทคโนโลยีสมัยใหม่ในภาคการเกษตร ซึ่งล้วนชี้ให้เห็นทิศทางร่วมกันว่า “ความรู้ที่แท้จริงต้องงอกงามจากบริบทชีวิต” และการพัฒนาที่ยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นศูนย์กลาง

บทความในฉบับนี้จำนวนมากใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อสร้างองค์ความรู้ร่วมระหว่างนักวิชาการ หน่วยงาน และประชาชน มิใช่เพียงการศึกษาปัญหา แต่เป็นการออกแบบการเปลี่ยนแปลงร่วมกัน ผลลัพธ์จึงมิได้หยุดอยู่ที่ข้อค้นพบทางวิชาการ หากแต่ก่อให้เกิดการพัฒนาศักยภาพคน เครือข่าย และสถาบันทางสังคมในพื้นที่จริง

แนวโน้มที่เห็นชัดคือการบูรณาการองค์ความรู้ 3 มิติ ได้แก่ ภูมิปัญญาท้องถิ่น วิทยาการสมัยใหม่ และกระบวนการเรียนรู้ทางสังคม ทำให้ชุมชนสามารถยกระดับจาก “ผู้รับการพัฒนา” ไปสู่ “ผู้ร่วมกำหนดอนาคต” ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนผู้สูงอายุ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ร้านค้าท้องถิ่น หรือเกษตรกร ล้วนกลายเป็นพื้นที่เรียนรู้และสร้างนวัตกรรมทางสังคม

กองบรรณาธิการมีความยินดีที่วารสารได้พัฒนาระบบการจัดการวารสารออนไลน์ผ่าน ThaiJO (Thai Journals Online) อย่างสมบูรณ์แล้ว เพื่อยกระดับมาตรฐานการเผยแพร่งานวิชาการให้สอดคล้องกับหลักสากล เพิ่มความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเปิดโอกาสให้นักวิจัยสามารถส่งบทความ ติดตามสถานะ และเข้าถึงองค์ความรู้ได้อย่างสะดวกยิ่งขึ้น อันจะช่วยขยายพื้นที่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างชุมชนวิชาการกับสังคมในวงกว้าง

ท้ายที่สุด วารสารมิได้เป็นเพียงพื้นที่ตีพิมพ์ผลงาน แต่เป็นเวทีของการเรียนรู้ร่วมกัน เราหวังว่างานวิจัยทุกชิ้นในฉบับนี้จะไม่หยุดอยู่ในหน้ากระดาษ หากถูกนำไปใช้จริง สร้างคุณค่าแก่ชุมชน และพัฒนาองค์ความรู้ของประเทศอย่างต่อเนื่อง

ขอขอบคุณผู้เขียน ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้อ่านทุกท่านที่ร่วมกันสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ให้เติบโตต่อไป