การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านหมอ “พัฒนานุกูล”

Main Article Content

ประภัสสร แก้วสุภา
พรรณ์ทิพย์ เพ็ชรวิจิตร
ศรัญญา เปี่ยมบุญ

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดสำหรับเสริมสร้างสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านหมอ “พัฒนานุกูล” 2) ศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดที่มีต่อสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียน และ 3) เปรียบเทียบสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ด้วยรูปแบบจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิด การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนาแบ่งเป็น 2 ระยะ กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1 จำนวน 31 คนได้จากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย รูปแบบจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดจำนวน 1 รูปแบบ แผนการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิด และแบบประเมินสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน


ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ตามกระบวนการการวัดและประเมินผล 4E Model (Engage, Explore, Explain, Evaluate) 2) นักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดมีสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์อยู่ในระดับมากทั้งในภาพรวม และรายองค์ประกอบทุกด้าน โดยองค์ประกอบการใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์อยู่ในระดับมากที่สุด รองลงมาคือ การตีความเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ และการเชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และ 3) สมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนหลังได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แก้วสุภา ป. ., เพ็ชรวิจิตร . พ. ., & เปี่ยมบุญ ศ. . (2026). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะท้อนคิดเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านหมอ “พัฒนานุกูล”. วารสารศึกษาศาสตร์และสื่อสารการศึกษา, 1(1), 89–107. สืบค้น จาก https://so17.tci-thaijo.org/index.php/JEEConline/article/view/1807
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2561). 80 นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (พิมพ์ครั้งที่ 8). พีบาลานซ์ดีไซด์แอนด์ปริ้นติ้ง.

ชัยรัตน์ โตศิลา. (2555). การพัฒนากระบวนการเรียนการสอนโดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์เพื่อส่งเสริมทักษะ การคิดทางประวัติศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 2. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ชาริณี ตรีวรัญญู. (2560). การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพด้วยการพัฒนาบทเรียนร่วมกัน: แนวคิด และแนวทางสู่ความสำเร็จ. Journal of Education Studies, Chulalongkorn University, 45(1), 299 – 319. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDUCU/article/view/106153

ทิศนา แขมมณี. (2564). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 25). ศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปฏิมาภรณ์ ธรรมเดชะ, ยศวีร์ สายฟ้า, และชาริณี ตรีวรัญญู. (2561). ผลของการพัฒนาและการใช้รูปแบบการจัด การเรียนการสอนตามแนวคิดพื้นที่เสรีสำหรับการสานเสวนาและการสืบสอบที่มีต่อมโนทัศน์ ด้านความเป็นพลเมืองและความสามารถในการวิเคราะห์ประเด็นทางสังคมของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(1), 70 – 86. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDUCU/article/view/113638

รัตนะ บัวสนธ์. (2562). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วลัย อิศรางกูร ณ อยุธยา. (2555). ครูสังคมศึกษากับการพัฒนาทักษะแก่นักเรียน. คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กระทรวงศึกษาธิการ.

Barton, K. C. & Levstik, L. S. (2004). Teaching History for The Common Good. Lawrence Erlbaum Associates.

Brookfield, S. D. (1995). Becoming A Critically Reflective Teacher. Jossey-Bass Publishers.

Dewey, J. (1933). How We Think: A Restatement of The Relation of Reflective Thinking to The Educative Process. D.C. Heath and Company.

Joyce, B. & Weil, M. (2015). Models of Teaching (9th ed.). Pearson Education.

Monte-Sano, C. (2011). Beyond Reading Comprehension and Summary: Learning to Read and Write in History by Focusing on Evidence, Perspective, and Interpretation. Curriculum Inquiry, 41(2), 212 – 249. https://doi.org/10.1111/j.1467-873X.2011.00547.x

Rovinelli, R. J. & Hambleton, R. K. (1977). On The Use of Content Specialists in The Assessment of Criterion - Referenced Test Item Validity. Dutch Journal of Educational Research, 2(2), 49 – 60.

Schön, D. A. (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. Basic Books.

Seixas, P. & Morton, T. (2013). The Big Six Historical Thinking Concepts. Nelson Education.

Wineburg, S. (2001). Historical Thinking and Other Unnatural Acts: Charting The Future of Teaching The Past (Critical Perspectives on the Past Series). Temple University Press.