มาตรการทางกฎหมายในการเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามาตรการทางกฎหมายในการเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01 ซึ่งพิจารณาจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01 ของ (1) ผู้มีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดิน (2) ทายาทผู้รับมรดกที่ดินของเกษตรกรผู้มีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดิน ผลการศึกษาพบว่า มาตรการทางกฎหมายในการเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01 พบปัญหา (1) ผู้มีสิทธิยื่นคำขอรับการคัดเลือกและจัดที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมต้องมีคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือก และ จัดที่ดินให้แก่เกษตรกร การโอนหรือตกทอดทางมรดก สิทธิการเช่า หรือ เช่าซื้อ และการจัดการทรัพย์สินและหนี้สินของเกษตรกรผู้ได้รับที่ดิน พ.ศ. 2564 ข้อ 9 (2) ต้องเป็นเกษตรกร และจะต้องประกอบอาชีพเกษตรกรรมในระหว่างถือครองที่ดินดังกล่าว (2) การรับมรดกของทายาทเกษตรกรผู้มีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ผู้รับโอนมรดกที่ดินดังกล่าวจะต้องมีอาชีพเกษตรกรรมจึงจะรับโอนได้ ทั้งสองกรณีจะไม่สามารถนำที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมไปใช้ประโยชน์อื่นใดได้ ซึ่งจากข้อเท็จจริงผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมส่วนมากจะไม่สามารถสร้างรายได้ให้เพียงพอกับการดำรงชีพ ยิ่งทำยิ่งเป็นหนี้นายทุนทั้งเอกชนและธนาคารเพื่อการเกษตร จึงเสนอแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือก และ จัดที่ดินให้แก่เกษตรกร การโอนหรือตกทอดทางมรดก สิทธิการเช่า หรือ เช่าซื้อ และการจัดการทรัพย์สินและหนี้สินของเกษตรกรผู้ได้รับที่ดิน พ.ศ. 2564 ดังนี้  ข้อ “10/1 บุคคลผู้ได้รับการคัดเลือกและจัดที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หากมีความประสงค์ที่จะเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินจากอาชีพเกษตรกรรมเป็นรูปแบบอื่นใดในเชิงเศรษฐกิจ การพาณิชย์ หรือด้านอื่นๆ นอกเหนือจากอาชีพการเกษตรกรรม ให้ใช้สิทธิ์ในการเช่า หรือเช่าซื้อ ตามระเบียบที่กำหนด” และ ข้อ 30/1 “การรับมรดกของทายาทเกษตรกรผู้มีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เมื่อทายาทของเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินซึ่งได้รับการจัดให้เข้าทำประโยชน์ถึงแก่ความตายได้ยื่นคำขอรับการจัดที่ดินแทนที่ผู้ตาย ถ้าหากทายาทผู้รับมรดก มีความประสงค์ที่จะเปลี่ยนแปลงการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินจากอาชีพเกษตรกรรมเป็นรูปแบบอื่นใด ให้ใช้สิทธิ์ในการเช่า หรือเช่าซื้อ ตามระเบียบที่กำหนด”