นวัตกรรมท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์: การขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในยุคดิสรัปชัน

อรนุช สุริฝ่าย; พิศดาร แสนชาติ; สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง

ผู้แต่ง

อรนุช สุริฝ่าย ที่ทำการปกครองอำเภอโพนนาแก้ว จังหวัดสกลนคร
พิศดาร แสนชาติ สาขารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎสกลนคร
สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎสกลนคร

คำสำคัญ:

นวัตกรรมท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์, ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง, นวัตกรรมแบบพอเพียง, นวัตกรรมทางสังคม, การพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของนวัตกรรมท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์ในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน ภายใต้กรอบคิดของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในยุคดิสรัปชัน ด้วยการวิเคราะห์เชิงแนวคิดและการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ โดยคัดเลือกงานวิจัยและเอกสารทางวิชาการในช่วง พ.ศ. 2557–2567 ที่มีความเกี่ยวข้องกับนวัตกรรมท้องถิ่น นวัตกรรมทางสังคม และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ผลการสังเคราะห์พบว่าการพัฒนาท้องถิ่นในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ ระบบอัตโนมัติ และเศรษฐกิจแพลตฟอร์มกำลังเปลี่ยนโครงสร้างการผลิตและการจ้างงาน ควรปรับจากแนวทางการแข่งขันสู่แนวทางเชิงสมดุล โดยมุ่งสร้างคุณค่ามากกว่าผลกำไร และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันเชิงโครงสร้างให้ชุมชนสามารถรับมือกับความผันผวนได้อย่างยืดหยุ่น บทความนี้นำเสนอกรอบแนวคิด "นวัตกรรมแบบพอเพียง" (Sufficiency Innovation Framework) ซึ่งบูรณาการความคิดสร้างสรรค์เข้ากับหลักความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการสร้างภูมิคุ้มกัน ผ่านสามเสาหลัก ได้แก่ (1) การมีสติในการสร้างสรรค์ (Mindful Innovation) การพัฒนาที่คำนึงถึงผลกระทบทางสังคม สิ่งแวดล้อม และคุณธรรม (2) การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (Inclusive Innovation) การเปิดพื้นที่ให้ประชาชนทุกกลุ่มร่วมคิดและขับเคลื่อนนวัตกรรม และ (3) นวัตกรรมที่ยืดหยุ่นและฟื้นฟูได้ (Adaptive Innovation) ความสามารถในการปรับตัวและเสริมสร้างศักยภาพชุมชนจากภายใน สามเสาหลักนี้เป็นโมเดลเชิงบูรณาการที่สะท้อนแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมเชื่อมโยงกับแนวคิดนวัตกรรมทางสังคม นวัตกรรมแบบเรียบง่าย และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ระดับสากล

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560–2564). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

เศรษฐพงษ์ นามเมือง. (2563). นวัตกรรมกับการพัฒนาอย่างยั่งยืนของท้องถิ่น. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 13(2), 45–62.

วิทยา สุขแสน. (2565). การประยุกต์ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการสร้างนวัตกรรมชุมชนในยุคดิจิทัล. วารสารพัฒนาท้องถิ่น, 15(1), 77–92.

Christensen, C. M. (1997). The innovator's dilemma: When new technologies cause great firms to fail. Harvard Business School Press.

Drucker, P. F. (1985). Innovation and entrepreneurship. Harper & Row.

Florida, R. (2014). The rise of the creative class revisited. Basic Books.

King Bhumibol Adulyadej. (2007). The philosophy of sufficiency economy. Bureau of the Royal Household.

Mulgan, G. (2019). Social innovation: How societies find the power to change. Policy Press.

OECD. (2020). Innovation for sustainable development: Policy frameworks and practices. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3c7a3f00-en

Radjou, N., & Prabhu, J. (2015). Frugal innovation: How to do more with less. The Economist/Profile Books.

Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development. Harvard University Press.

Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. World Economic Forum.

Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.

United Nations Development Programme (UNDP). (2021). Human development report 2021/2022: Uncertain times, unsettled lives—Shaping our future in a transforming world. UNDP. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22

World Bank. (2022). Local innovation and sustainable growth: Strengthening resilience in developing economies. World Bank Group.