สองในสามที่หายไป: ช่องว่างความรับผิดรับชอบหลังกำแพงในการนำนโยบายโครงการ โคกหนองนาแห่งน้ำใจและความหวังของกรมราชทัณฑ์ไปปฏิบัติ

บทคัดย่อ

ระหว่างวันที่ 18 ธันวาคม 2563 ถึงวันที่ 30 เมษายน 2564 กรมราชทัณฑ์ได้ปล่อยตัวผู้ผ่านการอบรม โครงการพระราชทานโคกหนองนาแห่งน้ำใจและความหวัง ซึ่งจัดเป็นหลักสูตรเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย ตามพระราชกฤษฎีกาพระราชทานอภัยโทษ พ.ศ. 2563 จำนวน 74,568 คน ในจำนวนนี้สามารถติดตามสถานะได้ เพียง 24,921 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 33.42 และในกลุ่มที่ติดตามได้พบว่ามีงานทำ 14,808 คน ซึ่งโดยทั่วไปมักถูกนำเสนอว่าคิดเป็นราวร้อยละ 59 บทความวิชาการนี้เสนอข้อโต้แย้งว่า การเลือกตัวส่วนในการคำนวณมีความสำคัญมากกว่าตัวเลขร้อยละที่ปรากฏ เพราะหากคำนวณจากฐาน ผู้ผ่านการอบรมที่ถูกปล่อยตัวทั้งหมด มิใช่เฉพาะผู้ที่ติดตามได้ สัดส่วนผู้ที่ยืนยันได้ว่ามีงานทำจะลดลง เหลือประมาณร้อยละ 19.9 และสถานะของผู้ผ่านการอบรมเกือบสองในสามยังไม่เป็นที่ทราบ โดยใช้กรอบทฤษฎีการนำนโยบายไปปฏิบัติ บทความเสนอว่าผลลัพธ์ดังกล่าวเป็นผลจากการออกแบบนโยบาย มิใช่ความบกพร่องในการปฏิบัติ กล่าวคือ เนื่องจากนโยบายนี้ถูกกระตุ้นด้วยเหตุการณ์พระราชทานอภัยโทษ มิใช่ถูกฝังไว้ในภารกิจประจำของกรมราชทัณฑ์ กลุ่มเป้าหมายจึงถูกกำหนดด้วยคุณสมบัติทางกฎหมาย ที่จะได้รับอภัยโทษ มิใช่ด้วยการประเมินความจำเป็นในการฟื้นฟู ระยะเวลาอบรมถูกกำหนดให้พอดีกับ กำหนดการปล่อยตัว มิใช่พอดีกับเวลาที่ทักษะต้องใช้ในการก่อตัว และความรับผิดชอบภายหลังปล่อยตัว ถูกโอนไปยังหน่วยงานที่ไม่มีอำนาจตามกฎหมายเหนือผู้พ้นโทษ บทความเสนอมโนทัศน์ “ช่องว่างความรับผิดรับชอบหลังกำแพง” และ “โมเดลสามการเปลี่ยนผ่าน” เป็นกรอบสำหรับการออกแบบนโยบายฟื้นฟูผู้ต้องขังและการวัดผลใหม่