แนวทางการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่ตอบสนองความต้องการของประชาชน: มุมมองเชิงรัฐประศาสนศาสตร์ร่วมสมัย

บทคัดย่อ

การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นถือเป็นกระบวนการสำคัญของการบริหารภาครัฐแนวใหม่ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วม การตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน และการสร้างความโปร่งใสในกระบวนการตัดสินใจเชิงนโยบายระดับพื้นที่ อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่วนใหญ่ยังประสบปัญหาการขาดกลไกการมีส่วนร่วมที่แท้จริง การวิเคราะห์ข้อมูลความต้องการของประชาชนอย่างเป็นระบบ และการบูรณาการแผนให้เชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ระดับชาติและจังหวัด บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง โดยอาศัยกรอบแนวคิดเชิงรัฐประศาสนศาสตร์สมัยใหม่ เช่น การบริหารภาครัฐแนวใหม่ การกำกับดูแลภาครัฐแนวใหม่  และการบริหารเชิงคุณค่า ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่มีประสิทธิภาพควรยึดหลัก “การบริหารแบบมีส่วนร่วม” ที่เปิดโอกาสให้ภาคประชาชน ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมมีบทบาทตั้งแต่ขั้นตอนการระบุปัญหา การกำหนดเป้าหมาย ไปจนถึงการติดตามและประเมินผล อีกทั้งควรใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่ และระบบข้อมูลดิจิทัลท้องถิ่นในการวิเคราะห์ความต้องการอย่างเป็นระบบ เพื่อให้แผนมีความสอดคล้องกับบริบททางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของพื้นที่ นอกจากนี้ แนวทางสำคัญในการยกระดับการจัดทำแผนคือการพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรท้องถิ่นด้านการวิเคราะห์นโยบาย การมีภาวะผู้นำเชิงยุทธศาสตร์ และการเสริมสร้างกลไกตรวจสอบภายในที่โปร่งใส ข้อเสนอเชิงนโยบายจากบทความนี้คือ การจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นควรมุ่งสู่ “การบริหารภาครัฐเพื่อสร้างคุณค่าร่วม” ที่ให้ประชาชนมีบทบาทร่วมในการกำหนดอนาคตของท้องถิ่น เพื่อให้แผนพัฒนาท้องถิ่นไม่เพียงเป็นเอกสารทางการบริหาร แต่เป็นเครื่องมือสร้างความร่วมมือ ความไว้วางใจ และความยั่งยืนในการพัฒนาท้องถิ่นไทยอย่างแท้จริง