ความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคของผู้บริหารสถานศึกษาในยุค BANI World
Main Article Content
บทคัดย่อ
โลกปัจจุบันได้เปลี่ยนผ่านจากยุค VUCA World สู่ยุค BANI World ที่มีลักษณะเฉพาะคือ ความเปราะบาง ความวิตกกังวล ความไม่เป็นเส้นตรง และความเข้าใจยาก สภาวะดังกล่าวสร้างความท้าทายอย่างยิ่งต่อการบริหารสถานศึกษา การที่ผู้บริหารมีความสามารถทางสติปัญญา และความฉลาดทางอารมณ์ อาจไม่เพียงพอในปัจจุบัน บทความนี้นำเสนอความสำคัญของความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค ตามแนวคิดของ พอล จี. สตอลท์ (Stoltz) ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในยุค BANI World โดยที่ความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคที่กล่าวถึง เป็นความสามารถที่ลึกซึ้งกว่าการที่จะมองเห็นได้ด้วยตา แต่เป็นเรื่องของการใช้จิตวิทยา และระบบภูมิคุ้มกันภายในจิตใจที่สามารถแสดงออกถึงการอดทน การตอบสนองต่อสิ่งเร้า การบริหารจัดการ รวมถึงการฟันฝ่าอุปสรรคด้วยจิตใจที่เข้มแข็ง และสามารถฟื้นตัวได้เร็วเมื่อพบเจอการเปลี่ยนแปลงในเหตุการณ์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นตัวทำนายความสำเร็จที่ดีกว่าความสามารถทางสติปัญญา และความฉลาดทางอารมณ์
บทความนี้อธิบายแนวคิดความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค ซึ่งมีรากฐานมาจากจิตวิทยาการรู้คิด ระบบภูมิคุ้มกันจิตประสาท และสรีรวิทยาของระบบประสาท นำเสนอการแบ่งประเภทบุคคลตามระดับความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค ได้แก่ คนไม่สู้ นักตั้งแคมป์ และผู้ชอบท้าทาย รวมถึงวิเคราะห์องค์ประกอบ 4 มิติของความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค ได้แก่ มิติการควบคุม มิติสาเหตุและความรับผิดชอบ มิติการกระจายตัวของปัญหา และมิติความอดทนต่อความยืดเยื้อของปัญหา เน้นย้ำว่าความสามารถในการเผชิญและ ฟันฝ่าอุปสรรคไม่เพียงจำเป็นต่อการพัฒนาภาวะผู้นำเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อบรรยากาศองค์กรและความสำเร็จของสถานศึกษาโดยรวม โดยผู้บริหารที่ได้รับการพัฒนาความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคจะสามารถเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส และนำพาสถานศึกษาให้ก้าวข้ามความท้าทายในยุค BANI World ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การอนุญาตลิขสิทธิ์
การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ หรือสิ่งอื่นใดของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้รายใดมีความต้องการที่จะอ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังข้อความทั้งหมดของบทความ รวบรวมข้อมูลสำหรับการจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใดเป็นสิ่งที่สามารถกระทำได้ แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อประโยชน์ทางธุรกิจ บทความทุกฉบับที่ถูกเผยแพร่ในวารสารวิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืนจะเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์แบบแสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า (Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/)
เอกสารอ้างอิง
Bennis, W., & Nanus, B. (1985). Leaders: The strategies for taking charge. Harper & Row.
Cascio, J. (2022, April 26). BANI and chaos. Age of BANI. https://url.in.th/jCwnv
Saxena, S., & Rathore, B. (2025). Adversity Quotient as determining factor of mental health and professional quality of life among healthcare professionals: A systematic review. Annals of Neurosciences, 32(1), 58–65. https://doi.org/10.1177/09727531241231055
Shrutika, S., Shinde, S., & Chavan, R. (2017). Adversity Quotient and stress management among management students. IOSR Journal of Business and Management (IOSR-JBM), 19(1), 49–53. https://www.iosrjournals.org/iosr-jbm/papers/Vol19-issue1/Version-2/I1901024953.pdf
Stoltz, P. G. (1997). Adversity quotient: Turning obstacles into opportunities. John Wiley & Sons.
คมจิรวริทธิ์ เรืองฤทธิ์, กัลยา ตันติยาสวัสดิ์, และ รัชนีวรรณ ตั้งภักดี. (2568). แนวทางการพัฒนาทักษะการบริหารสถานศึกษาในยุคโลกโกลาหล BANI WORLD สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล. วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 15(1), 1–16. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/GRAURU/article/view/279485/187816
คณพศ ใครสมุทร และ วรกาญจน์ สุขสดเขียว. (2568). ความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรคของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความเป็นองค์การสมรรถนะสูงของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 10. วารสารธรรมเพื่อชีวิต, 30(3), 682–704. https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_658242.pdf
นรรัชต์ ฝันเชียร. (2562). การส่งเสริมการศึกษาไทยเพื่อรับมือกับโลกยุค VUCA. ทรูปลูกปัญญา. https://www.trueplookpanya.com/education/content/76134
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2552). ความสามารถในการเผชิญและฟันฝ่าอุปสรรค (Adversity Quotient : AQ). พริกหวานกราฟฟิค. https://url.in.th/nDpJf
อมรวรรณ เวชกามา. (2559). ความฉลาดในการแก้ไขอุปสรรคของผู้อำนวยการกับบรรยากาศองค์การของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. คลังปัญญา มหาวิทยาลัยศิลปากร. http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/3255/1/59252333.pdf
อัญชลี ไหมทอง. (2565). การวิเคราะห์สมรรถนะผู้บริหารการศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาในยุคพลิกผัน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. https://shorturl.asia/taU7r